Spring naar inhoud

Is Een Beweging Meer of Minder Libertair? Een Analysemodel

19/08/2012

Tijdens een van de rondetafelgesprekken, die elke dag van twee tot vier uur plaatsvonden in Saint-Imier (Zwitserland; van 8 tot en met 12 augustus 2012), was het onderwerp Anarchisme in de hedendaagse praktijk aan de orde. De Engelse delegatie van de Internationale Anarchistische Federaties (IFA), had daarvoor een paper voorbereid. Daarin werd een aantal vragen gesteld. Die vragen vormden analytische elementen om de libertaire ‘natuur’ van hedendaagse sociale bewegingen te onderzoeken. In een analysemodel werden de antwoorden van een evaluerend cijfer voorzien. Als voorbeeld werd naar de Britse Occupy beweging 2011-2012 gekeken. Het analysemodel vindt u hier opgenomen. Waar draait het om?

Analyse

In het stuk dat ik over het onderwerp onder ogen kreeg, worden na een inleiding omtrent de politieke positie van de IAF, de bedoelde vragen geformuleerd. Door hiervan gebruik te maken kan men tot een beoordeling komen of een hedendaagse sociale beweging meer of minder libertair is. Het gaat om de volgende vragen:

• Is er een revolutionaire of reformistische agenda?

• Ligt er een nadruk op de klassenstrijd?

• Is er sprake van prefiguratie? Dat wil zeggen: wordt er nu al gehandeld op een wijze zoals men wil dat er in de andere, gewenste samenleving geleefd zal worden?

• Wordt er gewerkt aan de vorming van een massabeweging?

• Wordt er gebruik gemaakt van niet-hiërarchische, horizontale organisatievormen?

• Welke beslissingsprocessen worden gebruikt?

• Zet men in op het reproduceren van voorbeelden van gewenste praktijken?

• Gaat het om anti-(partij)politieke, dat wil zeggen tot de gewone bevolking gerichte acties?

• Wordt er gebruik gemaakt van directe actie?

Deze vragen werden losgelaten op de Britse Occupy beweging en dat leverde in de onderlinge discussie bij de Britse IFA zelf, het volgende beeld op:

Analysemodel Occupy 2011-12

Verklaring

De lage score voor ‘revolutionair’ ligt aan het soort politieke eisen die worden gesteld. Die bevonden zich vooral in de reformistische hoek, hoewel oneerlijkheid en corruptie binnen het kapitalistische systeem stevig werden aangepakt. Het idee van de ‘klassenstrijd’ scoort ook laag, omdat het idee van de 99% versus de 1% niet in termen van klassenstrijd tot uitdrukking was gebracht. Wel is er het vage idee van ‘wij en zij’.

De opgerichte kampementen hadden een meer dan gemiddeld ‘prefiguratief’ gehalte omdat zij tot doel hadden op een collectieve wijze te handelen en om informatie en kennis met elkaar te delen. Ook deed Occupy zijn best om tot een massabeweging te komen en de kampementen voor een groter publiek toegankelijk te maken, wat leidde tot redelijke scores in de beoordeling. Die kampementen waren niet-hiërarchisch opgezet, maar dat kon niet voorkomen dat sommige individuen anderen domineerden.

De besluitvorming kenmerkte zich door regelmatige kampementvergaderingen en volksraadplegingen zodat deelnemers en aanhangers instaat waren zich met de activiteiten in het kamp bezig te houden. Weinig was er gedaan om structurele voorzieningen te treffen ten behoeve van besluitvorming tussen de verschillende kampementen.

De kampementen deden zeer hun best om het goede voorbeeld te geven en om alles te delen via internet en met de sociale media.Dit geeft dan ook de hoogste scores te zien. De kampen waren nadrukkelijk anti-politiek, wat soms ingegeven was door ‘complottheorieën’.

Tot slot nog de directe actie. Die is duidelijk aanwezig waar het om het opzetten van de kampementen gaat, maar de meeste kampen deden geen moeite de directe actie tot buiten de kampementen voort te zetten. De score is dan ook niet echt hoog, zo spreekt uit het model.

Een algemene conclusie die de Britse afdeling van de IFA uit deze vorm van beoordelen trok, is dat er uit de Occupy experimenten redelijk wat valt te leren om de tactiek te verfijnen in de vervolgstrijd tegen het kapitalistische systeem. Met het oog daarop wordt deze analyse en het analysemodel ter discussie aangeboden, niet om de Occupy beweging de les te lezen.

[Samenvattende vertaling van ‘Anarchism in practice today’, Round Table, 10/8/2012; ThH]

2 reacties leave one →
  1. 19/08/2012 19:02

    Interessant, zolang zo’n indeling niet te strak gebruikt wordt, dus niet om mensen of groepen te veroordelen of buiten te sluiten, goed/fout. Een ander punt, meer een vraag is: wat kunnen we nog met het begrip klassenstrijd? Ik weet wat ermee bedoeld wordt, maar ik merk dat veel vooral jonge mensen (o.a. bij Occupy, maar ook uitgesproken anarchisten, milieu-activisten, feministen etc.) er niet veel mee kunnen. Ik denk dat dat o.a. komt doordat er een veel minder scherpe ‘klassen’tegenstelling is dan vroeger. Je hebt bv. veel zzp’ers en andere zelfstandigen, niet alleen bazen en werknemers, heersers en overheersten, het loopt veel meer door elkaar dan vroeger. Er zijn ook veel dikbetaalde werknemers, naast de ‘echte’ arbeiders die aan de machines staan en de boel schoonmaken enzo. Klassenstrijd suggereert een eenvoud die er niet (meer) is. Er zijn allerlei onderdrukte groepen (vrouwen, homo’s, dieren, illegalen, loonafhankelijken enz.) en je hebt ook bv boeren, die ook de dupe zijn van de huidige economie, maar welke klasse is dat dan?

    • tijdschriftdeas permalink*
      19/08/2012 20:13

      Je stelt hier terecht de zinvolheid aan de orde van de vraag over de klassenstrijd in het analysemodel. Daarover deel ik de twijfels die je uit.
      In het Franse anarchistische tijdschrift Réfractions (nr. 25, herfst 2010) is de problematiek die erachter schuil gaat breed aan de orde geweest, en wel onder de titel: ‘Opzoek naar een revolutionair subject’. Meer marxistische gericht denken leidt tot een quasi-duidelijk geheel als ‘klasse’ en al gauw verschijnt dan de ‘voorhoede’ van die klasse om voor die klasse te gaan handelen (een voorhoede die dan vaak weer gesubstitueerd wordt voor ‘de’ partij). Meer anarchistisch gericht denken leidt via het idee van de sociale revolutie tot een uitgaan van de bevolking, de ‘massa’, waarbij ‘revolutie’ procesmatig begrepen moet worden (dus iets van lange adem en niet van een ‘pats boem’).
      Het nummer van Réfractions over het revolutionair subject besprak ik op de site van De Vrije; zie: http://www.devrije.nl/archives/00003082.html .
      Thom Holterman

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: