Skip to content

Wie Stemt, Stemt In

20/08/2012

Vele anarchisten wijzen het stemmen binnen het parlementaire systeem af. In hun politiek-economische analyse zit, dat het stemmen steeds neerkomt op het je moeten neerleggen bij wat het systeem, dat je juist verwerpt, oplegt. Die tegenstrijdigheid is alleen uit de weg te gaan door niet te stemmen.

Je weigert daarmee jouw soevereiniteit uit handen te geven. Met andere woorden je geeft geen toestemming om jou ongevraagd verplichtingen op te leggen. Je onthoudt je instemming.

In het parlementaire systeem zijn de machthebbers maar al te happig om je het door hen voorgelegd contract met allerlei mooie beloftes te laten ondertekenen. Stapt de kiezer daarop in door te gaan stemmen, dan legitimeert deze daarmee het onderdrukkende optreden van die machthebbers: hij/ zij is een (moderne) onderhorige geworden.

De Engelse politiek filosoof John Plamenatz (1912-1975) legt je dit op een rustige wijze uit: de instemming (consent) vormt een hechte grondslag voor het opvolgen van politieke verplichtingen. Weiger je nochtans, dan word je wel gedwongen. In eens blijk je de gevangene van je instemming te zijn. Een voorbeeld van wat ik ooit de diabolische werking van de reductionistische binding noemde…

ThH

Update

Ik ben erop gewezen dat de uitdrukking ‘diabolische werking van de reductionistische binding’ nergens via internet vindbaar is. Dat kan wel eens kloppen, want toen ik de term ooit voor het eerst gebruikte – tijdens een raadsvergadering in de gemeente Dordrecht, zittingsperiode 1974-1978 –, had ik daarover nog niets op schrift gesteld. Pas een aantal jaren later heb ik dit ‘leerstuk’ verwerkt. Het is te vinden in mijn boek Recht betreffende lagere rechtsgemeenschappen (Tjeenk Willink, Zwolle, 1987, tweede druk, p.71-75).

Met de uitdrukking diabolische werking van de reductionistische binding wordt verwezen naar een element in besluitvormingsprocessen, waarbij men door de aanvaarding van de ene beslissing ook genoodzaakt is een volgende beslissing tenminste te eerbiedigen (tenzij al onmiddellijk voorbehouden worden gemaakt). Ik ontwikkelde die zienswijze op grond van de visie die de Duitse rechtssocioloog N. Luhmann had neergelegd in zijn Legitimation durch Verfaheren (Neuwied am Rhein, 1969).

De hieronder opgenomen figuur geeft de gang van zaken grafisch weer. In dat geval gaat het om aanvaarding van bepaalde ‘rechten’, die vervolgens, na acceptatie van de rechten, ook een set ‘verplichtingen’ blijken mee te brengen. Als proces kent iedereen wel vele, andere voorbeelden, in het dagelijks leven, op het werk (zoals principebesluiten; agendabinding). Voor studenten trachtte ik hiermee de aandacht te vestigen op de broodnodige capaciteit om ‘anticiperend’ te kunnen denken.

[Beeldmateriaal van de agitatiekunstenaar Hein van Schendel; zijn beeldagitatie was beeldbepalend in de AS, in de jaren zeventig]

[J. Plamenatz, Man and Society, (London, 1963, Vol.1, Ch. 6), geciteerd bij F. Siegler, Plamenatz on consent and obligation; zie: http://www.jstor.org/discover/10.2307/2218563?uid=3738016&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&sid=21101158455077 ; Plamenatz begon al vroeg dit type denkbeelden uit te werken; zo dateert zijn Consent, Freedom and Political Obligation uit 1938]

Advertenties
2 reacties leave one →
  1. Jan de Hoog permalink
    20/11/2013 07:09

    Bedankt voor deze hernieuwde uitleg Thom. Ik verwijs in mijn werk nog zeker met enige regelmaat naar dit fenomeen. Ik ben het dus nooit vergeten en ben inmiddels meer dan 25 jaar geen student meer van je! De pedagogische werking was met andere woorden prima!

    • tijdschriftdeas permalink*
      20/11/2013 08:22

      Doet mij genoegen dit te vernemen. Dank ervoor.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s