Skip to content

Kiezersbedrog Of Argumentatieve Willekeur

04/11/2012

De Franse anarchist Jean Grave (1854-1939) vraagt aan de libertaire sociaal-geograaf Élisée Reclus (1830-1905) wat zijn idee is over het electorale systeem. Reclus antwoordt per brief (Clarens, 26 september 1885). Grave heeft die brief vervolgens afgedrukt in het blad Le Révolté van 11 oktober 1885 onder de titel ‘Voter, c’est abdiquer’ (Stemmen, dat is je overgeven).

Samengevat komt het antwoord van Reclus erop neer, dat volgens hem het kiesrecht lijkt op het plegen van bedrog. Tevens wijst hij op de afhankelijkheid van de gekozen vertegenwoordigers van de economische macht. Stemmen betekent voor Reclus ook het oproepen van verraad. Hij geeft aan dat kiezers geloven in de oprechtheid van hen die zij als hun (volks)vertegenwoordigers aanwijzen – en misschien hebben zij op die eerste dag wel gelijk. Maar elke dag kent een volgende. En dan is het gebeurd…

De brief van Reclus is terug te vinden in de bundel Les anarchistes. Ni Dieu ni Maître! (Paris, 2012, p. 72-73).

Argumentatieve willekeur

Nu, ruim 125 jaar later, wordt van de daken geroepen: KIEZERSBEDROG! Het betreft dan items als hypotheekrenteaftrek (VVD) en substantiële verlaging van de ontwikkelingshulp (PvdA). De vertegenwoordigers, Rutte en Samsom voorop, bezweren dat ze het verraad kunnen uitleggen. Dat zal ongetwijfeld zo zijn. Om een omvattender idee te hebben omtrent het mechanisme dat achter dit ‘uitleggen’ steekt, spreek ik over ‘argumentatieve willekeur’. Waar verwijst dat naar?

Voor het innemen van een standpunt heeft men argumenten nodig. Nu hoeft men niet te hebben doorgeleerd om te begrijpen dat men daarbij de argumenten kiest, die het best bij het standpunt passen. Het is niet onmogelijk dat men in een latere fase een ander standpunt moet innemen, bijvoorbeeld omdat men een compromis moet sluiten. Ook daarbij gaat men dan de meest passende argumenten zoeken.

De beul: ‘Onontbeerlijke ambtenaar’. Het slachtoffer: ‘Nutteloze ambtenaar’.

Letten we nu op het woord willekeur dan ziet men dat het uit twee delen is samengesteld: ‘wille’ (willen, wil) en ‘keur’ (kiezen, keuze). Met ‘argumentatieve willekeur’ heb ik het dus over de wilsafhankelijke keuze van de argumentatie. De beul in de karikatuur zal richting ‘onontbeerlijk’ argumenteren en het slachtoffer richting ‘nutteloos’…

En dat is precies het schema in het echte leven. Rutte en Samsom zetten de uitkomst van hun onderhandelen in dat schema. Vervolgens leggen zij het resultaat op als een dictaat: een ieder is immers buiten de onderhandelingen gebleven, niet alleen de kiezers, maar zelfs het parlement. De eigen fracties van de VVD en PvdA hebben daarbij als applausmachines gewerkt. Naar verluid moet tafelgeroffel het verraad hebben bekrachtigd.

Wurgcontract

Het resultaat van de onderhandelingen is in een regeerakkoord neergelegd. Dat is geen contract, hooguit een ‘wurgcontract’. Ga maar na. De stemming heeft niet op grond van het vooraf bekend zijnde regeerakkoord plaatsgevonden (er is dus geen sprake van tweezijdigheid als bij een contract). Het kan dus voor kiezers noch voor niet-kiezers gelden. Worden zij er toch aan onderworpen – wat het geval zal zijn   – dan is niet over ‘democratie’ te spreken. Immers er wordt iets opgelegd en nakoming wordt afgedwongen (een beul zal onontbeerlijk zijn in dit stelsel, bijvoorbeeld in de vorm van een belastingdienst die beslag komt leggen). Het is een systeem dat men in een dictatuur kent. Wie vindt het in zo’n geval gek dat kiezers over bedrog en verraad spreken?

Haaienmaatschappij

Is het overigens niet vreemd om over ‘dictatuur’ te spreken als een van de opstellers van het regeerakkoord (Rutte) daarmee tevens het voortbestaan van zijn neoliberale regime bevestigt? Neen. Het past juist uitstekend bij elkaar, leert ook de ervaring van de profeten van de vrije markt, de ‘Chicago Boys’ (discipelen van Amerikaanse econoom Milton Friedman), die de vrije hand kregen van dictator Pinochet om in Chili het neoliberale regime – marktkapitalisme – te installeren (periode van de Chileense dictatuur: 1973-1990). Toen zij aan de slag gingen om hun economisch regime te realiseren, werden tegelijkertijd duizenden Chilenen vastgehouden op politiebureaus, in gevangenissen en andere detentieoorden door het politiek regime en werden velen onder hen gefolterd…

Bedrog

Dit alles neemt niet weg dat het misschien om bepaalde redenen beter is de hypotheekrenteaftrek af te schaffen. Die redenen golden evenwel niet voor de VVD. Voorafgaand aan de verkiezingen heeft de VVD bezworen te staan voor: handen af van de hypotheekrente. Dit ferm uitgesproken standpunt heeft voor de VVD veel stemmen getrokken, waarna deze partij na de verkiezingen op dat standpunt is teruggekomen. Deze stemmers voelen zich dan ook door de VVD bedrogen. En nu keer ik 125 jaar terug: als die stemmers nu eens naar Reclus hadden geluisterd, zonder zo iemand denigrerend als ‘anarchist’ van zich af te stoten, dan hadden ze niet zo’n teleurstellende ervaring hoeven te ondergaan…

Ik bedoel hiermee aan te geven: de inzichten in hoe de parlementaire democratie werkt zijn al heel lang bekend (parlement: parler = lullen, mentir = liegen; vrij naar Domela Nieuwenhuis).

Thom Holterman

[Beeldmateriaal ontleend aan Marianne van 27 oktober – 2 november 2012]

 


Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s