Skip to content

Ecologie, Antiproductivisme En Solidaire Inkoopgroepen

11/11/2012

Het eerste bijzondere nummer van Le Monde libertaire (LMl) in de nieuwe uitgavenformule is deze maand uitgekomen. LMl kwam in het verleden al met bijzondere nummers uit, alleen minder frequent. De uitgave zal tweemaandelijks zijn (de oude nummering loopt door).

In het nu voorliggende nummer 46 is de aandacht verdeeld over de internationale anarchisten ontmoeting die dit jaar plaatsvond (Saint-Imier, Zwitserse Jura) en de wijzen van organiseren ten behoeve van de aanschaf van agrarische producten buiten de gebruikelijk kanalen om (supermarkten bijvoorbeeld). Daarnaast is er een uitvoerige, stripachtige behandeling van de Internationale opgenomen (p.22-33). Eveneens treft men boekbesprekingen aan.

Saint-Imier 1872-2012

LMl opent met een terugblik op dit grootse en geslaagde evenement. Er wordt een aantal in Saint-Imier behandelde onderwerpen nog eens toe- en belicht, zoals de situatie van de Roma’s en de utopieën die in Griekenland bloeien. Maar ook het anarchafeminisme en het anarchistische internationalisme van Brazilië en Spanje worden in LMl behandeld. De Franse Bakoenin-specialist Réne Berthier gaat in op de vraag of men Saint-Imier (1872) voor de bakermat van het anarchisme kan houden.

Dit laatste onderwerp heeft met de historie van een beweging te maken. Het is goed die niet te vergeten: waar komen we vandaan en waar zijn we naar onderweg? Overigens heeft elk onderweg weer zijn eigen actuele moment. Dat moment kent vele facetten. Een daarvan hangt samen met de vraag hoe de wetten van de kapitalistische logica uit de weg te gaan. In antiproductivisme is daarop een van de antwoorden te geven.

Antiproductivisme en ecologie

Het (Franse) woord ‘productivisme’ kennen we in het Nederlands niet, maar wel wat het uitdrukt: als maar meer willen produceren, met een gerichtheid op het maken van winst. Het antiproductivisme stuurt dan aan op de negatie van de kapitalistische logica. Hieraan zijn twee volgende vragen te koppelen: in welke sector is daar alvast mee te beginnen en hoe organiseren we ons ervoor?

Wat het bijzondere nummer 46 van LMl aangaat, vindt men voor de beantwoording van die vragen een aantal artikelen, die de agro-ecologische sector betreffen. Daarvoor worden aan het woord gelaten groepen en organisaties, die hun ideeën in die sector direct in de praktijk brengen.

Die groepen en organisaties manifesteren zich als functionele en/of affiniteitsgroepen. Sprake is van ‘groupements d’achats (GA) alimentaires’ (letterlijk: inkoopgroepen voor levensmiddelen). Uit de beschrijvingen wordt duidelijk dat met ‘alimentaires’ vooral naar agrarische producten wordt verwezen, waarbij er een nauw contact is tussen consumenten en agrarische producenten (in de directe omgeving van de gebruikers). Ook wordt er gesproken over ‘groupements d’achats solidaire’. Daarbij is te denken aan samenwerking met of  werken in ‘sociale agrarische coöperaties’, waarin gehandicapte personen en langdurig werklozen arbeid kunnen verrichten. Aldus ontwikkelt zich een bepaalde vorm van parallelle, antiproductivistische economie.

Het doel is mede tegen te gaan dat het kapitalisme meer en meer de autonomie in de voorziening van agrarische leventocht om zeep brengt en wel zodanig dat niemand meer beseft waar ons voedsel vandaan komt. Het is nu al zo dat menig stadskind niet weet dat melk van een koe komt (en hoe die eruit ziet) en dat appels aan bomen groeien…

La Calebasse

La Calebasse verwijst naar een ‘collectif d’achat local économque’. Het is een lokaal ecologisch collectief van 15 gezinnen uit een aantal dorpen in de Gard (departement in Zuid-Frankrijk). Het koopt de land- en tuinbouw producten bij biologisch werkende agrariërs in de buurt. Het collectief is in 2009 opgericht nadat er acht maanden gediscussieerd is over wat het collectief wil bereiken. Het artikel in LMl informeert over de wijze van besluitvorming (concensusvorming) en hoe zich te organiseren (ieder gezin heeft een bepaalde taak, zodat iedereen van het collectief zich nuttig kan maken).

Het collectief heeft een systeem ingebouwd dat het kan uitgroeien en waardoor het zich kan verspreiden over een groter gebied. De omvang van een collectief blijft 15 gezinnen (overzienbaarheid / menselijke maat), maar gezinnen kunnen een gezin dat zich zou willen aansluiten onder hun vleugels nemen. Op dit moment is het collectief langs die wijze uit gegroeid tot 50 gezinnen (met een totaal van meer dan 150 mensen). Daaruit kunnen zich dan nieuwe collectieven van 15 gezinnen ontwikkelen.

Les Gasiers

Andere groepen met hetzelfde doel hebben zich inmiddels gevormd, zoals ‘Choux-Fleurs et Pissenlits’ (Bloemkolen en paardenbloemen). Naast de praktijk en doormiddel van de praktijk richt dit collectief zich op het bevorderen van een ethiek in en een nadenken over land- en tuinbouw, ecologie en rechtvaardige handel. De ‘Gasiers’ (leden van de GASE: groupement d’achat solidaire et éthique; solidaire en ethische inkoopgroep), houden zich daar eveneens mee bezig. In LMl een verslag van een bijeenkomst van de Gasiers in Nîmes die aldaar eenmaal per maand plaatsvindt.

Veel van deze groepen en collectieven vormen het onderzoeksveld waar Coxinel zich op richt. Coxinel staat voor ‘circuits court de commercialisation en culture et agroalimentaire: des innovations pour le développement régional’ (korte handelslijnen in cultuur en agro-levensmiddelen: vernieuwingen ten behoeve van regionale ontwikkeling). In LMl wordt met name verwezen naar Nora Daoud die voor Coxinel onderzoek deed in de Languedoc.

Het regionaliseren van de activiteiten in de agro-ecologie vindt zijn uitdrukking in een federatie die al sinds 1964 bestaat en consumenten en geëngageerde professionals op dit vlak bijeen brengt.

Anarchistische uitwerking?

In LMl wordt ook een afweging gemaakt in welke verhouding deze agro-initiatieven tot het anarchisme staan. Het probleem dat zich voordoet met een dergelijke evaluatie is: het anarchisme is geen ‘gesloten leer’. Het gaat meer over een aantal ‘posities’ waarvan een bepaalde coherentie mag worden verwacht. Die posities zijn ondermeer terug te vinden in leuzen als: ‘ni dieu ni maître’ en ‘niet beheerst willen worden noch willen heersen’.

Organisatievormen en besluitvormingsprocedures zullen hiermee in overeenstemming moeten zijn om van anarchisme te kunnen spreken. Die overeenstemming wordt dan gevonden in verschijnselen als zelfbestuur, coöperatie, autonomie, broeder/zusterschap.

Dat er sprake moet zijn van antikapitalisme en daarmee van antiproductivisme volgt ook uit die vorenbedoelde ‘posities’. Wie kapitalisme zegt, heeft het ondermeer over de private eigendom van de productiemiddelen. Daarmee hangt onmiddellijk samen het voorkomen van twee soorten personen: heersers / overheersten. De heerser kan de overheersten in- of uitsluiten (aannamebeleid, ontslagrecht).

Een ander element is het produceren om de winst (marktkapitalisme). Dat is niet alleen een ‘zero-sum game’ (afwezigheid van evenredigheid, evenwaardigheid), maar tevens een systeem van verspilling en daarmee van destructie. Dat wordt dus afgewezen, waar de (sociale) ecologie bij aanhaakt.

Dit zijn maar enkele punten uit de ‘anarchistische’ evaluatie, die laten zien dat een bepaalde ecologische opstelling – zonder zich op het anarchisme te beroepen – toch met het anarchistische gedachtegoed in overeenstemming is te brengen. Is dat ergens goed voor?

Een ieder zal daar zijn of haar eigen gedachten over hebben. Ik meen er de mogelijkheid in te zien om aan te geven op welke wijze anarchistische constanten een actuele invulling kunnen krijgen, opdat men vanuit die actualiteit de levensvatbaarheid van het anarchistische gedachtegoed kan laten weerspiegelen.

Thom Holterman

LE MONDE LIBERTAIRE, hors série, nr. 46, november – december 2012, 64 blz., prijs 5 euro.

Aantekening

Enkele vindplaatsen ter nadere oriëntatie omtrent de hierboven geciteerde organisaties:

La Calebasse:  http://a.strid.info/la_calebasse.html

Choux-Fleurs et Pissenlits: http://www.chouxfleursetpissenlits.com/

Coxinel: http://www.psdr-coxinel.fr/spip.php

In 2011 heeft Nora Daoud onderzoek gedaan voor Coxinel naar de ‘groupements d’achats alimentaires’ in de Languedoc. Dit werk vormt een integraal onderdeel van hetgeen Coxinel bezighoudt. Dat onderzoek is gratis in een ‘pdf’ versie op te vragen bij de schrijfster: noradaoud@hotmail.fr

Féderation Nature et Progrès / La Boi associative et solidaire: http://www.natureetprogres.org/

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s