Skip to content

Verzet Is Geboden. De Opbouw Wacht 1. Verzet

08/03/2013

Monde

Net na het overlijden van Stéphane Hessel publiceerde het Franse dagblad Le Monde van 1 maart 2013 een interview met Hessel en Edgar Morin, twee oud-verzetsmannen, de eerste oud-diplomaat en de tweede socioloog. Het interview werd afgenomen op 19 juli 2011 tijdens het Festival van Avignon.

Het vraaggesprek heeft als titel ‘Résistons à la tentation réactionnaire’. In het gesprek wordt opgeroepen tot verzet tegen de reactionaire krachten, zoals die in Frankrijk leven ondermeer bij rechts en uiterst rechts. Daarbij wordt ook een voorwaardelijke hoop uitgesproken: als Frankrijk en Europa hun fundamentele waarden weer hervinden, zullen zij in staat zijn om ‘de weg’ te verleggen. Ook in Nederland dus, als deel van Europa. Ik zal enkele fragmenten vertalen uit het vraaggesprek, die mij ook voor overdenking in de Nederlandse situatie nuttig lijken.

Hessel en Morin, twee verschillende karakters en verschillende loopbanen. Beiden geëngageerde intellectuelen van uitzonderlijke klasse. Het zijn geen anarchisten, maar zij wekken wel op om neen te zeggen en te zoeken naar wegen om een metamorfose te bewerkstelligen van de bestaande (wereld) maatschappij waar graai- en hebzucht tot norm is verheven. Hieronder het eerste deel van de  fragmenten uit het interview met hen.

Verzet

Hessel: In mijn tekst  Wees verontwaardigd! roep ik het uitgewerkte programma van de Nationale Raad van het Franse Verzet in herinnering, waarvan enkele punten het verdienen gereactiveerd te worden. Gelet op de economische crisis die ons heden bedreigt, is het goed terug te keren naar de democratische waarden om het hoofd te bieden aan de herinnering: van Vichy [de met de Duitsers collaborerende Franse regering], van het dreyfusisme [antisemitisme], van het versaillisme aan het eind van de oorlog 1870 [de ‘reactie’ die bloedig een eind maakt aan de Parijse Commune], kortom aan reactionair Frankrijk, dat telkens opduikt bij crisissen.

De actuele situatie is zeker niet zo ernstig als in de jaren 1930, maar de last die op Frankrijk drukt is niet minder zwaar. Het gaat nu niet om een buitenlandse bezetting noch om Frans kapitalisme, maar om een wereldeconomie en het teugelloze neoliberalisme. Het is een last waartegen de vakbeweging en de verzetsbeweging streden, in haar zorg om terug te keren tot de fundamentele waarden van vrijheid, gelijkheid en broederschap.

Vandaag meer dan ooit moeten we opnieuw aanknopen bij de beloftevolle waarden van wat het verzet tot zijn daden dreef: sociale zekerheid voor iedereen, verzet tegen de economische feodaliteit, onderwijs voor iedereen, waarbij niet te vergeten een onafhankelijke pers.

werelddag.verzet

Morin: Het programma van de Nationale Raad van het Verzet verwachtte de republiek van de jaren 1930 te doen herleven. Die republiek bijna was bezweken onder de last van schandalen en zijn onvermogen om de economische crisis van toen te bezweren of om het Spaanse verzet tegen Franco te hulp te komen. Ook heden gaat het om het weer hernieuwen van de democratie, om die een sociaal karakter te geven. Er zijn altijd twee Frankrijken geweest, maar onder de Derde Republiek had het volk zijn inbreng: de erkenning van de onschuld van Dreyfus, de scheiding van Kerk en Staat, de instelling van de laïciteit. Dat waren overwinningen op het Frankrijk van de reactie.

Dat tweede, reactionaire Frankrijk manifesteerde zijn meest xenofobe gezicht, het discrediteerde zich met zijn collaboratie met de bezettende Duitse macht en het zich afscheiden van de Bevrijding. Vandaar het belang van het weer opwekken tot republicanisme door de wereldlijke instituties, door de bewegingen die mondiale solidariteit voorstaan… De elementaire zekerheden van de verzorgingsstaat worden op dit moment bedreigd door de ‘competitieve economie’: de bedrijven slanken af en dwingen werknemers vervolgens tot een werkritme dat meer dan eens tot het plegen van zelfmoord leidt.

Hessel: Sommigen zeggen dat Wees verontwaardigd! wel aardig is, maar dat het niets biedt om mee verder te gaan. Inderdaad is deze korte tekst van 30 pagina’s slechts het begin van een broodnodige nadere overdenking. Het is geraden dat we beginnen met ons verontwaardigd te voelen om ons niet in slaap te laten sussen. Een hele generatie dreigt verloren te gaan: daarop moeten we een antwoord bedenken. Het is zeker niet voldoende te weten dat het slecht gaat, we moeten ook weten hoe de goede richting te vinden om uit de troep te komen. Dat is precies de bijdrage die Edgar Morin aan de discussie levert met zijn De weg.

Hij toont ons de stappen die in een aantal domeinen al zijn te zetten, waaronder in de sociale en solidaire economie. Die economie maakt het mogelijk de tirannie van de winst achter ons te laten. Wij moeten zorgen op geen enkele wijze het vertrouwen te verliezen in het vermogen om vooruit te komen en om de legitieme doelen van het verzet hernieuwd waar te maken.

[ThH]

[Voor biografische en bibliografische informatie over Stéphane Hessel en Edgar Morin, zie het voorafgaande item op deze site; klik HIER.]

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s