Spring naar inhoud

In Het Harnas Gestorven: Wim de Lobel (1927-2013)

14/11/2013

In Memoriam

Vijf jaar geleden, Wim was tachtig geworden, werd ter gelegenheid van dat feit een aflevering van de AS aan hem gewijd (nummer 163, najaar 2008). Hij was medeoprichter, redacteur en administrateur van dit tijdschrift, dat onlangs haar veertigjarig bestaan vierde. Voor het Lobel-nummer van de AS sprak Hans Ramaer met Wim. Het ging over de betekenis van het anarchisme voor hem en zijn rol die hij voor de verbreiding ervan in Nederland heeft vervuld. Wim wilde al die heisa van een nummer over hem niet. Hij stak liever de handen uit de mouwen.

Dat deed hij in de meest letterlijke zin, zoals sjouwen met dozen lectuur voor een anarchistische boekenmarkt. Die lectuur trachtte hij vervolgens aan de man te brengen. Daarbij kon iedereen bij hem terecht voor informatie over de betekenis van de aangeboden werken. Dat was nog tot zeer kort geleden het geval. Hij is nu niet meer, maar het was wel in het harnas!

CIMG0208

Wim de Lobel op de voorgrond tussen de boeken; achter hem (staande van rechts) twee andere redacteuren van de AS.

Mentor en vraagbaak

Ook op heel andere wijze dan hier boven geschetst, gingen bij hem de handen uit de mouwen, bijvoorbeeld om stukken te schrijven (in de AS nummer 163 vindt men er een aantal) of om achter de stencilmachine te staan. Dat laatste is al weer een halve eeuw terug. En het is precies het tijdstip dat ik, als jongeling, Wim voor het eerst leerde kennen.

Wim heeft, in de jaren voor dat tijdstip, het anarchistische tijdschrift De Vrije van de ondergang gered als ‘Manus van alles’: hij was (eind)redacteur, uitgever en administrateur tegelijk. Zonder Wim was er vermoedelijk, zo stelt Hans Ramaer, in de jaren 1960 geen De Vrije geweest, dat zich tot een vrijplaats ontwikkelde voor een nieuwe generatie libertairen. Wim was voor die generatie, die op zoek was naar vrijheid, autonomie en een betere samenleving dan de bestaande, mentor en vraagbaak.

Zo heb ook ik Wim leren kennen. Afkomstig zijnde uit de Ban-de-Bom beweging en actief in het kader van de militaire dienstweigering, was ik natuurlijk bekend met het bestaan met allerlei splinterbewegingen van marxistisch-leninistisch allooi. Hoewel ik de kritiek op de bestaande kapitalistische maatschappij kon delen, stond mij hun wijze van georganiseerd zijn en de noodzakelijke onderwerping aan de Grote Leider niet aan (Lenin, Trotsky, Stalin, Mao, Castro). Je moest echt volgeling zijn en gehoorzaam. Het autoritarisme droop er alle kanten van af.

Anarchisme

Gevoelsmatig zat ik in de sfeer van niet willen heersen noch overheerst willen worden. Toen ik pamfletten van Wim de Lobel/De Vrije in handen kreeg, las ik dingen die mij als ideeëngoed aanstonden. Langs die weg kwam ik, zoals een aantal andere jongeren uit die tijd, op de eerste verdieping terecht van een arbeiderswoning in de Wilgenstraat. Daar stond een stencilmachine die Wim met plezier liet gebruiken door die zelfde jongeren.

Onderwijl kreeg je wat brochures van hem mee, met stof om over na te denken. Ik herinner mij nog goed de brochures die, zo mij later bleek, hoofdstukken waren van het in het Nederlands vertaalde werk (1903) van de Duitser Paul Eltzbacher (1868-1928), Der Anarchismus (1900). Eltzbacher was jurist en als zodanig geïnteresseerd in de wijze van anarchistisch organiseren en de kritiek op eigendom. In overzichtelijke hoofdstukken besteedde hij aandacht aan de toen bekende anarchisten en hun leerstellingen.

‘Mediator’

Eltzbacher was zelf geen anarchist, maar hij wist wel van de anarchistische thema’s redelijk betrouwbare en beknopte samenvattingen te geven. Wim had dat door, vandaar die brochurereeks. Tevens maakt dit ook precies duidelijk waar het verschil in benadering ligt tussen de stroming die Wim vertegenwoordigde en de andere stromingen. In de marxistisch-leninistische sfeer zou het ondenkbaar zijn geweest dat men teksten aanprees van iemand die niet tot de ‘club’ behoorde…

Voor een aantal jongeren, tot wie ook ik mij reken, is het de verdienste van Wim geweest hen op het spoor te hebben gezet van een anarchisme zoals dat tot ontwikkeling kon komen in de studentenrevoltes en de provotijd. Wim was met zijn open karakter de ideale ‘mediator’ tussen dit nieuwe anarchisme en het voorafgaande proletarische, vrije socialisme. Over de geschiedenis daarvan moet men beslist de inleiding van Hans Ramaer lezen bij het Lobel-nummer van de AS (163).

Werkvest

Inmiddels zijn we een halve eeuw verder. Wim is in alle opzichten blijven ‘sjouwen’. Ooit was hij timmerman en vormde hij met een aantal metgezellen een zelfstandige, in zelfbeheer werkende aannemersploeg, die woningen bouwde of renoveerde. Ik wist dat hij in die tijd een bruin leren werkvest droeg. Toen ik hem een ruim aantal jaren geleden tijdens een AS-vergadering daar naar vroeg, kwam hij prompt de volgende vergadering ermee op de proppen. ‘Je bedoelt dit ding?’. ‘Ja’. ‘Hier, neem maar mee, ik draag hem toch niet meer’. En zo komt het dat, naast al die andere zaken die ik mij herinner omtrent Wim, ik zijn herinnering vaak om mijn lijf heb, het werkvest inclusief de vlekken rooie menie erop.

Thom Holterman

Aantekening

Voor de AS nummer 163 (het Lobel-nummer), klik HIER.

One Comment leave one →
  1. Jan Bontje permalink
    15/11/2013 13:46

    Chapeau! Voor Wim én voor het mooie In Memoriam.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: