Skip to content

Socialisme Afgeschoten

13/04/2014

Het zal niemand ontgaan zijn dat, na de nederlaag van de Franse socialistische partij bij de onlangs gehouden gemeenteraadsverkiezingen (de PvdA onderging het zelfde lot), de Franse president Hollande zijn zittende minister-president heeft vervangen. De nieuwe regeringsleider heet Manuel Valls.

Hollande Dankbaar rechts verzameld ter ere van François Hollande

Onmiddellijk verschenen er in verschillende Franse dag- en weekbladen analyses omtrent de opvattingen van Valls aangaande ondermeer het socialisme en de sociaaldemocratie. Uit die analyses licht ik enkele elementen, waarbij ik zijn naam zal weglaten. Men moet evenwel niet vergeten dat het om zijn opvattingen gaat, die hieronder worden beschreven. Ik maak daarbij gebruik van het Franse dagblad Le Monde van 4 april 2014 en van het weekblad Marianne van 4 tot 10 april 2014. In de artikelen baseren de auteurs zich op boeken en andere publicaties van Valls.

Sociaaldemocratie gepasseerd

Het sociaaldemocratische model wordt als afgedaan gezien. Dit maakt dat er geen verschil meer is op te merken tussen politiek rechts en links. En dat is niet alleen het geval in Frankrijk, maar in vele landen van Europa. De sociaaldemocratie zal dus niet worden gered. Het zal achter ons gelaten worden. Het moet nu gaan om de zelfverwerkelijking van het individu. Daarvoor moeten de kansen die mensen nodig hebben, worden herverdeeld. Aan een ieder de mogelijkheid verschaffen om te worden wie hij of zij is, dat vormt een vruchtbaar onderdeel van de concrete utopie. Deze zienswijze is een manier om te bevestigen dat de hedendaagse staat niet meer de middelen heeft om de herverdeling van rijkdommen in de praktijk te brengen.

Hersens

U heeft er aan gedacht een back-up te maken?

De kern van deze benadering wordt uitgemaakt door de acceptatie van het bestaan van twee categorieën mensen: de winnaars en de verliezers (gagnants en perdants). In het politieke stelsel dat de sociaaldemocratie heeft gepasseerd, wordt aanvaard dat de winnaars zich nog verder willen verrijken. Dat betekent ook dat links zich moet inzetten om de wereld van het bedrijfsleven te overtuigen, dat haar politiek niet dirigistisch is gericht tegen dat zelfde bedrijfsleven. Tegelijkertijd moet links wel haar zorg tonen voor de verliezers. Daarbij moet zij niet alle ongelijkheden willen uitroeien, maar alleen die welke een sterke neiging hebben zich te bestendigen.

Ik ontkom hier niet aan een associatie met het ongelijkheidsbeginsel. Dit beginsel is enkele decennia geleden in discussie gebracht door de Amerikaanse politiek filosoof John Rawls (1921-2002). Hij verwerkte dat in zijn grote werk A Theory of Justice (1971), waarmee hij beroemd werd. In diens optiek zat dat ongelijkheden uiteindelijk aan de minste bevoorrechten ten goede moesten komen.

De zienswijze van Rawls heeft tientallen jaren in vooral universitaire kringen van sociologen, politicologen, economen en juristen furore gemaakt. Het lijkt erop alsof die zienswijze nu in andere dan universitaire kringen rond ‘zingt’. Zelf heb ik mij nooit in de discussie van toen gemengd, omdat zijn theorie – hoe scherpzinnig ook geformuleerd – door mij als behoudend werd gezien (ik was overigens niet de enige): de bestaande (sociaaleconomische) ongelijkheden moesten namelijk worden geaccepteerd (anders liep de redenatie al van meet af aan spaak). Dat die ongelijkheden uiteindelijk aan de minstbevoorrechten ten goede moesten komen, werd theoretisch in een tijdsdimensie gezet. In een actueel politiek systeem, waarin ‘the winner takes all’ dominant is, wordt het (dus) lang wachten voor de minstbedeelden op het moment van ‘aan hen ten goede komen’…

Acceptatie van het kapitalisme

Valls nu weer. Een van de eerste noodzakelijke veranderingen, wil het tot sociaaleconomische verbetering kunnen komen, is de aanpassing van de arbeidsmarkt. Dat verwijst naar een herziening van het arbeidsrecht. Bepaalde heilige huisjes van links (zoals de duur van de werkweek, de leeftijd van pensionering) moeten omver worden geworpen. Er moet een stelsel ontstaan dat ‘flexibele zekerheid’ wordt genoemd (flexisécurité). Iemand die werkloos is, moet verplicht worden een baan te accepteren die overeenkomt met zijn profiel, zelfs als dat een verlaging van zijn inkomen meebrengt.

Verminkt

 Het is verschrikkelijk…velen zijn verminkt voor het leven…

De mondialisering dient als een enorme bron van mogelijke creatie van rijkdommen te worden begrepen. Wat het belastingstelsel aangaat, moet het systeem universeler en progressiever worden, maar de belasting op bezit dient te worden afgeschaft. De klasseloze maatschappij is een socialistische mythe. Waar het om gaat is de groei te bevorderen en de meest zwakken in de samenleving te ondersteunen. Enkele andere punten die hierbij passen: (a) met genetisch gemanipuleerde gewassen is niets mis en (b) kernenergie is een troef als het om terugdringen van de opwarming van de aarde gaat.

Hier is het woord socialisme niet meer op zijn plaats. Het is dan ook een term die afgeschoten moet worden, want het is een term die verwijst naar het idee dat er een alternatief op wereldschaal is voor het kapitalisme. Welnu, dat is precies het idee dat heden ten dage ondenkbaar is. Daar verschijnt dan ook Tina tussen de coulissen: There Is No Alternative. Daarmee lijkt Valls een gedaantewisseling van Margaret Thatcher (1925-2013).

De opvattingen zoals hierboven beschreven zijn niet vreemd te noemen, maar dat er nog kan worden gesproken over de Parti socialiste, dat is merkwaardig. In Nederland is dat anders als men op de naam Partij van de Arbeid let. Arbeid verwijst immers ook naar arbeidsmarkt en arbeidsrecht. De PvdA is dus gelegitimeerd om bij het optrekken met Tina de flexibele zekerheid mee te helpen invoeren en nog wat aanverwante neoliberale zaken. Toch?

Thom Holterman

[Beeldmateriaal overgenomen van Siné Mensuel nr. 30, april 2014.]

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s