Skip to content

Pop Cultuur: Industrie Voor Dromen En Identiteiten. AnarchoPunk Dan?

03/12/2014

AnarPunk

Van Star Wars tot Lady Gaga, van blockbusters tot bestsellers, allemaal facetten van een alomtegenwoordige massacultuur. Een Franse filosoof, Richard Mèmeteau analyseert dit verschijnsel. Waaruit bestaat het? Wat zijn de implicaties voor het bestaan van velen die er in zwelgen? Pop is een strategie geworden, een industriële berekening. Omdat die berekening winstgericht is, doet zich een commerciële obsessie voor: er achter komen wat de massa wil.

De popcultuur is een bakbeest dat alles verzwelgt wat het op zijn weg tegenkomt. De kwijl loopt langs zijn bek. Om alles te verwerken zet het de logica in van het geschikt maken voor massa’s, van wat gedeclasseerden, freaks en minderheden van allerlei soort ten gehore brengen. Wil dat overgenomen kunnen worden, dan moet er sprake zijn van een nieuw identiteit. Die moet worden uitgevonden. En je moet er van kunnen dromen dat je tot een van de gelukkigen behoort (bijvoorbeeld om idool te worden). Het zijn dit soort zaken waarmee Richard Mèmeteau zich bezighoudt in zijn boek Pop Culture. Réflexions sur les industries du rêve et l’invention des identités (Popcultuur, Gedachten over de droomindustrie en de uitvindign van identiteiten).

De auteur is docent filosofie en draagt bij aan het blog freakosophy.com, noemt zich freek gestoorde en discussieert in cafés over verschillende theorieën en stromingen. Wie had het ook alweer over het ‘maken’ van identiteiten?

VoorkantPop

Rock and Roll

Het bereiken en het bespelen van het publiek met muziek is al een zeer oude bezigheid. De commerciële inzet ervan is jonger maar toch ook al oud te noemen als we aan muzak denken. Sinds 1934 produceert Muzak Inc., ‘Elevator Music’. Muzak is een samentrekking van ‘muziek’ en ‘kodak’. Het is geluid om mensen te vervreemden, zoals ze niet te laten denken dat zij fabrieksarbeider zijn (muziek in de werkhal; ’s morgens een rustig ritme, want men is nog wakker, maar ’s middags als loomheid en vermoeidheid toeslaat, dan moet het ritme worden opgevoerd: de muzikale zweep moet over die ruggen; noot 5, p. 9).

Sinds het kapitalisme zich met muziek bemoeit, moet het gaan om het bereiken van grote massa’s mensen. En daar komt dan het geschikt maken van bepaalde aangepaste soorten muziek in het spel. De rock, zo meent de auteur, levert een perfect voorbeeld van de strategie van de her-toe-eigening, van het overnemen van iets voor een financieel lucratieve actie; zoals de platenbusiness in de beginjaren van de popcultuur: iedereen een platenspeler opdat de platen de muziekwinkels uit kunnen vliegen.

Er wordt aan herinnerd dat voor de Tweede Wereldoorlog niet iedereen zich een platenspeler kon veroorloven. Muziek was daarom vooral iets voor de middenklasse. Dat werd na WO II anders. De blues van zwarte zangers en muzikanten werd in de vorm van rock ‘gewit’. Vele blanke zangers en groepen hielden niet op de blues van hun voorgangers te spelen, zo legt Mèmeteau uit. Maar dan anders, met meer ritme – het werd overgenomen. Begrijp ik de auteur goed dan zou je ook kunnen spreken van ‘omkatten’, dus anders maken, van een nieuwe identiteit of van een nieuwe lay-out voorzien.

Om het ‘product’ beter te kunnen verkopen, is het ook mooi als het ‘omkatten’ van een mythe kan worden voorzien. Dan is het goed de oude tijden in te duiken om de oorsprong van de pop te duiden. Die begon met de film Rock Around the Clock, in 1955, van Bill Haley. Dat was een oude country zanger. Maar de stap naar het grote publiek was gezet. De moderne pop begon dan wel bij de de rock’n roll, aan zijn oorsprong ligt evenwel een mengeling van twee tradities: het ritme van de zwarte blues en de blanke chanson, het gekleurde ritme en het sentimentele gekweel. Echter alles is vals, tot en met de idolen aan toe… Als het maar geld oplevert.

 Ken NelsonKen Nelson (midden) met Sheriff Tex Davis (links) en Gene Vincent in een zakelijk onderonsje.

Ken Nelson was een legendarische producent en een van de grote bazen van Capitol Records. Gene Vincent zanger van ondermeer de hit Be-Bob-A-Lula (1956).

Consumentisme

De popmuziek is een afgietsel van minderhedenmuziek: de rock is geboren uit een omkatten van de zwarte blues door de blanken. Het probleem is indertijd ook geweest de zwarte muziek aan de blanken te verkopen. De term rhythm’n blues moest wijken. Daarvoor in de plaats werd de term rock’n’roll uitgevonden (de auteur citeert hier Peter Guralnick, Feel Like Going Home, Paris, 2009). Dit alles om het grote publiek gevoelig te maken voor wat de auteur noemt het democratisch consumentisme (consumentisme dat voor een ieder haalbaar is). Populair krijgt dan de betekenis van commercieel het meest succes hebben.

banner

AnarchoPunk

Ik ontleen dit alles aan de eerste veertig pagina’s van het boek. Daarna wordt het voor mij niet verteerbaar vanwege het te veel aan informatie over behandelde verschijnselen (muziek, stromingen, artiesten) waar ik weinig of niets van afweet. Het is informatie die bij mij niet wil doordringen – en voor de auteur hoop ik dat anderen die barrière niet kennen. En over AnarchoPunk, neen daar gaat het niet over, punk dus die geparenteerd is aan het anarchisme en met anarchistische teksten politieke statements via de muziek de wereld inzendt. Tenzij ik er straal overheen heb gelezen. Maar het zal niet tot de pop gerekend (willen) worden, zo beredeneerde ik. Of ik daarmee goed zit, weet ik niet. Kortom, het is beter voor mij om hier te zwijgen.

Thom Holterman

MÈMETEAU, Richard, Pop culture. Réflexions sur les industries du rêve et l’invention des identités, Éditions La Découverte, Paris, 2014, 254 blz., prijs 18,50 euro.

Aantekening

Over Musac Inc. vond ik op Internet een mooi item bij Cyberpedia Library; klik HIER.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s