Skip to content

Sjoerd Cuperus (1949-2015): Baanbrekend Organisator

14/05/2015

In Memoriam

Sjoerd

Buiten Friesland kende nauwelijks iemand hem, maar in Leeuwarden en omstreken is hij bijna een beroemdheid. Hij overleed na een slopende ziekte op 3 mei. Sjoerd was op allerlei terreinen een vernieuwer: in de jaren zestig in Leeuwarden was hij de eerste (straat)verkoper van toen revolutionaire, alternatieve bladen als Hitweek en Aloha.

Hij was 17, het was 1966, toen met enige vertraging de vernieuwende invloed van Provo doordrong tot buiten Amsterdam. Sjoerd treinde naar Amsterdam en nam contact op met avant-garde kunstenaar Willem de Ridder, die toen het eerste undergroundtijdschrift in Nederland uitgaf: Hitweek. Met een stapel van het blad onder zijn arm ging Sjoerd terug naar Leeuwarden. Toen hij probeerde het tijdschrift te verkopen in de plaatselijke koffiebar, werd hem de toegang ontzegd. En dus liep hij er als een straatverkoper mee in de drukste winkelstraat van de stad. Het was het begin van zijn carrière als organisator en stimulator van vele activiteiten.

Axies

Eind jaren zestig kwam de jeugd in Leeuwarden in verzet. In eerste instantie niet in georganiseerd verband, maar later kreeg hun onvrede met de plaatselijke, maatschappelijke situatie een vastere vorm. De gemeente Leeuwarden meende rigoureus het stadsbeeld te moeten veranderen: oude volkswijken werden gesloopt, imposante 19e eeuwse grachtenpanden moesten wijken voor fantasieloze kantoorkolossen en de oudste plek van Leeuwarden, de terp van de Grote Kerkstraat, zou ten prooi vallen aan een vierbaansweg.

De jongerenbeweging in Leeuwarden ondernam actie. Buitenparlementaire actiegroepen trokken hard van leer tegen het gemeentebestuur, maar een nieuwe politieke beweging zou wellicht tegenwicht kunnen bieden aan het gemeentebeleid en vooral voor jongeren kunnen opkomen, zo vonden Sjoerd en anderen. De groepering Axies, een partij zonder leden (Sjoerd was één van de initiatiefnemers) kwam in 1969 met twee zetels in de gemeenteraad (Sjoerd wilde de beweging De Banaan noemen, maar die naam haalde het niet). Sindsdien heeft zij als PAL, Progressieve Aktie Leeuwarden, in samenwerking met GroenLinks, nog steeds zitting in de raad. Die grote doorbraak in de door de gemeente geplande ‘stadsvernieuwing’ heeft Axies kunnen tegenhouden: het is nog steeds prettig wandelen in de Grote Kerkstraat in Leeuwarden.

Jongerencentrum

In de jongerenbeweging in het begin van de jaren zeventig vervulde Sjoerd in Friesland een baanbrekende rol, en ook daarna. Voor jongeren was er in eind jaren zestig en begin jaren zeventig in de provincie niet of nauwelijks gelegenheid tot het bijwonen van eigentijdse muziek. Een eigen plek had de jeugd niet. Sjoerd organiseerde in Leeuwarden de eerste festivals waar jongeren zichzelf konden zijn, zonder de bemoeienis van ouders of docenten. Op geïmproviseerde locaties, zoals een leegstaande kerk of de voormalige korenbeurs, organiseerde hij festivals en optredens. Hij nam begin jaren zeventig het initiatief tot de oprichting van een jongerencentrum waar muziek, filmvertoningen en andere culturele activiteiten konden plaatsvinden: Hippo. Het was de eerste plek in Nederland waar gereguleerd, met toestemming van justitie en politie, softdrugs werden verkocht. Sjoerd was er jarenlang stafkracht. In die hoedanigheid wist hij, samen met mede-stafkracht Piet, het centrum tot het middelpunt van de Leeuwarder jongerenbeweging te maken, met een filmhuis, een mooi vormgegeven programmatijdschrift, een drukkerij waar werkzoekende jongeren het vak konden leren, een restaurant, een sleep-in voor toeristen en een winkel waar tweedehands kleren werden verkocht.

Sjoerd.1

Organisator

Sjoerd was vooral een muziekliefhebber. Al in de jaren zestig hield hij nauwkeurig Engelse muziekbladen bij: New Musical Express en Melody Maker. Hij kon precies inschatten welke artiesten en bands het zouden kunnen gaan maken. Legendarisch: in 1968 sloot hij een contract af met de opkomende Engelse groep Pink Floyd, volstrekt onbekend, gage 2500 gulden, voor een optreden in Leeuwarden. Tragedie: Pink Floyd liet het afweten en het Leeuwarder publiek moest het die avond met een nog onbekendere band doen. Het contract bevindt zich nog in het archief van Sjoerd. Begin jaren zeventig was hij manager van de veelbelovende, plaatselijke folkgroep Farmer’s Union, waarvan de carrière door een auto-ongeluk helaas werd afgebroken.

Als stafkracht en organisator van het jongerencentrum verzette hij baanbrekend werk. Hij wist Leeuwarden ‘muziek-minded’ te maken. Voor Hippo, maar ook later als organisator van festivals regelde hij sinds 1969 zo’n tweeduizend concerten in Leeuwarden. Grote namen haalde hij naar de stad: America, Arthur Brown, Jackson Brown, Redwing, Fairport Convention, Barclay James Harvest, John Hiatt, Gary Wright, Sir Douglas Quintet, Rory Gallager, The Texas Tornados en folkartiesten als Martin Carthy, Donal Lunny & Andy Irvine, The Tannahill Weavers en Fungus. Zijn voorliefde lag bij de blues. Glunderend verkondigde hij destijds dat hij het legendarische bluesduo Sonny Terry en Brownie McGee voor een optreden in Leeuwarden had weten te boeken.

Na het noodgedwongen einde van jongerencentrum Hippo in 1981, was Sjoerd de fanatieke organisator van het jaarlijkse Bevrijdingsfestival op 5 mei: een groot podium midden in de stad waar beginnende en bekende bands optraden. De laatste jaren ontpopte hij zich als amateurhistoricus, hij werkte aan een boek over een adellijke state in Friesland. Maar alles moest wijken voor zijn voorliefde voor het wielrennen. Toen bekend werd dat de Tour de France dit jaar in Utrecht van start zou gaan, boekte hij meteen een hotel voor die datum. Ik zou hem daar treffen en gezorgd hebben dat hij in zijn rolstoel een prominente plek aan de route gekregen zou hebben.

Martin Smit

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s