Skip to content

Geweld: De Mislukking Van Onze Democratieën! Feminisme: Een Luxe?

02/08/2015

Voorkant.Vacarme

Geweld is alom aanwezig. In fysieke zin, maar ook in de vorm van morele druk. De wereld is ervan vergeven, zoals we elke dag weer kunnen ervaren. Het is oorlogstijd zowel in publieke als private zin. Van Midden-Oosten (bombardementen, aanslagen, onthoofdingen) tot in Amsterdam en Den Haag (onderwereldliquidaties). Onmiddellijk zichtbaar en herkenbaar dus. Minder zichtbaar, maar niettemin agressief en voelbaar is de westerse economie met zijn ‘groei’ en ‘vooruitgang’. Enkelen worden er steenrijk van, vele honderden miljoenen mensen ondergaan de gevolgen: milieuvervuiling, afbraak biodiversiteit, verpaupering, armoede. Want groei en voortuitgang in kapitalistische zin zijn op een ‘zero-sum game’ gebaseerd. Kortom: te veel geweld, violence, om allemaal tegelijk te behandelen. Daarom beperkt het nieuwe nummer van Vacarme zich in het gedeelte dat ‘Werkterrein’ (Chantier) heet tot het geweld van onze democratieën. Dat is een omvangrijk werkterrein.

Voorkant.Vacarme

De Mislukking

Geweld in onze democratieën is gewoon. Hoe kom je erbij? Zet de Haagse politie dan geen nekklem waardoor, vermoedelijk, onlangs Mitch Henriquez overleed? Dwong de Rotterdamse politie een elfjarig kind niet op de knieën onder vuurwapendreiging? Sleurde een motoragent een verdachte niet mee, vastgemaakt aan zijn motorfiets (wat je zag leek welk een scene uit een western). Vergissinkjes; jammer; we zullen het onderzoeken; de bekende onderste steen zal boven komen…Nooit meer iets over die steen gehoord! Het zijn er inmiddels zoveel dat er een flatgebouw van kan worden neergezet. Bovendien heten het ‘incidenten’ en dan is het al gebagatelliseerd.

We gaan door met geweld! Hier verschijnt iets van ‘de mislukking van onze democratieën’, zoals dat in Vacarme nummer 72 (zomer 2015) wordt genoemd. In dat nummer gaat het vooral om het geweld dat wordt uitgeoefend op politiek gedreven personen. Dat type geweld is ruim bemeten en loopt van onderdrukkend geweld tot de juridische legitimatie van marteling door overheden.

Zo houdt een auteur zich bezig met de opgelegde financiële schuld bij de Grieken. Het betoog neemt in 1821 (!) zijn aanvang. In dat jaar krijgen de Grieken een monarchie opgedrongen. Er wordt meteen een Duitse koning bijgeleverd, plus de schulden. Zie zo’n last maar eens van je af te schudden na vier eeuwen onderdrukking te hebben ondergaan van het Ottomaanse rijk. Het eind van het schuldendrama is nog niet in zicht. Hoeveel geweld is er inmiddels niet gebruikt… Een andere auteur richt zich op wat de Verenigde Staten doet. Die noemen zich democratie en zij exporteren democratie. Tegelijk martelen hun instituties mensen (waterboarding is niet iets voor de zomer, maar van de martelkamer). Hoe legitimeert de USA dit via het recht? Dat doet het artikel uit de doeken. Te schandalig voor woorden.

Vacarme vraagt zich ook af waarom niet op een andere wijze dan strafrechtelijk wordt onderzocht om welke reden(en) in de loop van een aantal jaren het steeds de bibliotheken zijn, in bepaalde wijken van grote Franse steden, die in brand worden gestoken. Ook al vergoelijkt men deze wandaden niet, dan is het toch goed een onderzoek te doen naar de antropologische achtergronden ervan. En in het bijzonder, is er een antropologie van het conflict te formuleren? Twee onderwerpen tegelijk. Verschillende auteurs houden zich met beide onderwerpen voor Vacarme bezig.

Vrouw.1

Feminisme: een luxe?

De voorgaande onderwerpen zijn opgenomen in het deel ‘Werkterrein’. Daarna volgt het deel ‘Notities’ waarin een aantal losse onderwerpen wordt behandeld. Ik haal er een als intrigerend uit. Het is een artikel geschreven door drie feministes. Het handelt over integraal racisme in Frankrijk. Zij vertrekken vanuit het werk dat de ‘Parti des Indigènes de la République’ (PIR) (Partij van de Inlanders van de Republiek) voor deze discussie heeft geleverd. De term ‘indigènes’ (inlanders) verwijst niet alleen naar de inlandse bevolking in oude kolonieën maar ook naar wat zij als zodanig (dus als gekoloniseerde, onderdrukte bevolking) hadden te ondergaan: politiek gemarginaliseerd, cultureel en religieus gestigmatiseerd, door politie hardhandig bejegend, gediscrimineerd op het werk evenals in de sfeer van huisvesting en scholing. En zo voelen vele nazaten van de oorspronkelijke indigènes zich nog steeds gemarginaliseerd, gediscrimineerd.

De drie feministes waren enthousiast over het vele werk dat de PIR in die discussie heeft gestoken – zo leggen zij uit. Misschien is daardoor hun betoog wat aan de warrige kant. Een ding wordt mij duidelijker dan het als was: islamofobie is een onjuiste term. Hij wordt gebruikt om een racismeverwijt te maken. Welnu, een atheïst wijst elke (institutionele) religie af, waaronder ook de islam. Dat heeft niets met racisme te maken noch met angst voor de islam. Wat angst kan opleveren is het terrorisme van fanatieke, fundamentalistische moslims. Een ander punt is het racisme. De bestrijding daarvan richt zich op het afwijzen van oneigenlijke gronden om onderscheid tussen mensen te maken, onder welk soort gronden huidskleur en andere lichaamskenmerken (geslacht) vallen etc.

De drie feministes onderkennen het bestaan van de effecten van het structurele racisme: discriminatie naar huisvesting, soort werk, salaris, etc. Zij verwerken een observatie met betrekking tot een omvangrijk bouwterrein. Zij wijzen op het feit dat de meeste grove handarbeid overwegend door zwarten wordt verricht, het meer technische werk door arabieren en dat de opzichters blanken zijn. Ziedaar het racisme letterlijk als materieel uitbuitingsregime van het ontwikkelde Europese kapitalisme. De racistisering is in de ogen van de auteurs een essentiële dynamiek van het kapitalisme. Het drijft op de beloningsconcurrentie die zich richt naar mensen met verschillende huidskleur. Je zou kunnen constateren dat ook hier sprake is van de ‘mislukking van onze democratieën’.

Vechtsport

Dan vindt er een fundamentele omslag in het betoog plaats, als de drie feministes moeten erkennen, dat binnen het kader van de PIR het feminisme voor de inlandse vrouwen een luxe wordt geacht. Zij citeren daarvoor Houria Bouteldja, een politiek activiste van Frans-Algerijnse afkomst en woordvoerster van het PIR. De inlandse man is bij haar niet de belangrijkste vijand. De mannelijkheid van arabo-moslim jongens mag best (opnieuw) tot bloei worden gebracht, ook over de band van het antisemitisme van de Franse komiek Dieudonné. Het is goed om van hem te houden vindt Houria Bouteldja, want Dieudonné weigert een onderdanige zwarte te zijn. Met zijn uitdagende antisemitisme vijzelt hij de inlandse trots, de zwarte trots op. Dus, zo komen de drie feministes tot de ontdekking, als dat het doel is, dan mogen Joden vijandig bejegend worden op grond van hun raciale, etnische of religieuze groepskenmerken? Dat is meer dan een merkwaardige opvatting voor mensen die zich richten tegen integraal racisme. Het is een verwerpelijke opvatting!

Van Houria Bouteldja leren de drie feministes ook dat de radicale kritiek van het feminisme op het inlandse patriarchaat een luxe is, zo citeren zij verbouwereerd. Het is een strijd die alleen witte mannen betreft. Het is dus voor inlandse vrouwen onmogelijk het seksisme en het patriarchaat te ontmaskeren zonder de mannen van hun gemeenschap te verraden, zo concluderen zij, te meer omdat de inlandse vrouwen financieel van hen afhankelijk zijn. Dan blijkt dat de auteurs het helemaal gehad hebben met het PIR, wat ik me kan voorstellen. Ik raadpleegde de site van het PIR en daar waren ze, weinig verwonderlijk, niet blij met de kritiek, waarna een lange repliek op het stuk in Vacarme volgde.

Kortom, een gevarieerd nummer, waarin ook nog aandacht voor een specifieke vechtsport en voor literatuur en film.

Thom Holterman

VACARME nummer 72, zomer 2015, 252 blz., prijs 12 euro.

[Beeldmateriaal afkomstig uit het besproken nummer van Vacarme.]

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s