Spring naar inhoud

Bommen Op Een Ideologie?

09/03/2016

Vacarme.Kop

Wat er allemaal plaatsvindt in deze wereld op dit moment, van weerzinwekkende geweldpleging tot inzet van massavernietigingswapen, is van de gekke. Het enige wat hier tegenover kan staan is: er niet aan meedoen, neen zeggen. Het is zeker: dan word je voor gek versleten. Dus de boel kapot schieten en bombarderen, mensen doden, dat is niet gek? Natuurlijk zijn daaromtrent ingewikkelde redenaties mogelijk en doorwrochte analyses te leveren. Er zijn vraaggesprekken te houden met levende mensen en zelfs met een fantoom. Wie dit zoekt, zit goed bij het nieuwe nummer van het Franse tijdschrift Vacarme (nummer 74, winter 2016).

Voorkant.Vacarme.74

Egypte

Een groot gedeelte van de inhoud van dit nummer gaat over Egypte: vijf jaar na het volksinitiatief van de Arabische lente aldaar. Geschreven wordt over hen die in opstand kwamen en waarom zij daartoe overgingen, over hoe de zittende machthebbers werden verjaagd en hoe andere machthebbers zittend werden. Het is een juridisch-religieus ‘verhaal’: de Grondwet, moeder van de gevechten. Een verhaal dat weer opnieuw de ellende van de religie in kaart brengt: ‘Salifisme en de contrarevolutie in Egypte’. Waarna andere artikelen volgen onder titels als ‘Wie is het volk’ (een vraaggesprek met mensen die ver weg, langs de oever van de Nijl, op het platteland leven); ‘Een culturele revolutie?’ (wat gebeurde er in de Egyptische samenleving?).

Frankrijk

Het gaat in dit nummer ook over het Frankrijk van na 13 november 2015, dus over het Frankrijk van na de islamistische terreuraanslagen in Parijs en over de uitzonderingsstaat. De Franse president is aanzet en volgens de Franse filosoof Étienne Balibar in dit nummer van Vacarme (‘Après la fin de l’Europe’) heeft hij het slechtste van mogelijke reacties gekozen. Bommen op een ideologie? Hoe haal je het in je hoofd.

Gekken

‘Wees gek, eis vrede !’

Op het externe niveau: intensiveren van de militaire interventies waaraan elke strategische doeltreffendheid ontbreekt, maar die wel bijdragen aan de intensivering van de cirkels van wraak. Op het binnenlandse niveau gaat het om maatregelen die de democratische vrijheden beperken en een ‘normalisatie’ van de uitzonderingsstaat beogen.

Wat er in dit kader valt op te merken, rechtvaardigt een fictief vraaggesprek met niemand minder dan de Franse jurist en staatsman Maximilien Robespierre (1758-1794), iemand die tijdens de Terreur bloedig huishield (en uiteindelijk zelf ook onder de guillotine kwam). Hem wordt gevraagd de huidige – interne – Franse situatie te bekijken in het licht van de situatie rond 1790 (Franse revolutie). De kwestie van het grondwettelijk vastleggen van niet-democratische ingrepen in het leven van burgers komt daarbij aan de orde – natuurlijk – en hoe verhoudt dit zich weer met de proclamatie van de rechten en vrijheden van de mens en de burger? Het is een discussie waarin het hedendaagse Frankrijk midden in zit. De kop boven een artikel in Le Monde van 19 februari 2016 spreekt dan ook boekdelen: ‘De uitzonderingsstaat op het punt om te worden opgenomen in het gewone recht’.

Wat ‘uitzondering’ was, wordt ‘gewoon’. De dekmantel is natuurlijk terrorismebestrijding, maar de formuleringen zijn zo gekozen dat er veel rek inzit. In Le Monde van dezelfde dag leest men ook dat het arbeidsrecht hervormd wordt, en wel op zo’n wijze dat het de werkgevers zal plezieren. Stel nu dat daardoor een zodanige onrust onder de arbeidende bevolking ontstaat, dat die de straat op gaat, dan is het toch meegenomen dat het gewone (straf)recht de middelen van terrorismebestrijding in huis heeft, niet? Want de activiteiten van een ‘arbeidersmeute’ zullen zeker onder de betreffende bepalingen te brengen zijn – aan jezuïtische argumentie geen gebrek…

Verder in de nummer veel aandacht voor cultuur in de ruime zin.

Thom Holterman

VACARME, nummer 74, winter 2016, 158 blz., prijs 12 euro.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: