Skip to content

Goodman Kroniek 2. Enkele Gedachten Over Anarchistische Beginselen

26/04/2017

‘Anarchisme berust op een vrij duidelijke sociaalpsychologische veronderstelling: ongeacht of menselijke situaties van politieke, economische, militaire, religieuze, morele, pedagogische of culturele aard zijn, in de meeste van die situaties zullen meer slechte dan goede resultaten voortkomen uit dwang, regeling van bovenaf, centraal gezag, bureaucratische planning, gevangenissen, dienstplicht, staten’. Het is een van Paul Goodman afkomstige uitspraak te vinden in zijn ‘Reflections on the anarchist principle’, in Anarchy, nr. 62 (1966) (opgenomen in Drawing the Line, 1977).

Een streep te trekken

Goodman is meester in het construeren van zulke uitspraken. Dit soort zinnen stoort ideologische ‘systeembouwers’. Je krijgt er geen vat op. Anarchisten willen intrinsiek functioneren bevorderen en extrinsieke macht verminderen. Hij heeft het dus niet over de staat afschaffen. Aangaande dat ‘afschaffen’ kan makkelijk gezegd worden, dat kan helemaal niet of dat is utopisch. ‘Bevorderen’ plus ‘verminderen’ zal procesmatig uiteindelijk in de buurt kunnen komen van ‘afgeschaft zijn’. Dit betekent dat de sociaalpsychologische hypothese duidelijke politieke implicaties heeft. Die hypothese vindt, anders gezegd, zijn uitdrukking in een pragmatische benadering.

Bij Goodman berust het in beweging krijgen wat als politieke implicaties verschijnt, op geformeerde druk zonder daarbij van geweld gebruik te maken. Hij weet het, guerrilla-activiteiten hebben tot een klassieke anarchistische techniek behoort. Moderne omstandigheden hebben echter geleerd dat elke geweldsvorm leidt tot centralisme en autoritaire instituties, wat bij anarchisten heeft geleid tot het herkennen van de schoonheid van non-violence.

Het anarchisme is bij Goodman steeds in beweging, reden waarom er voor hem géén geschiedenis van het anarchisme kan bestaan in de zin van een instelling van een permanente stand van zaken die ‘anarchistisch’ heet. Het is, zegt hij, altijd een doorlopend bezig zijn met de volgende situatie en een waakzaam blijven dat in het verleden verworven rechten niet verloren gaan of in hun tegendeel gaan verkeren. Hij geeft daarbij wat voorbeelden: vrij ondernemen dat terugkeert naar loonslavernij en monopoliekapitalisme, of een onafhankelijke rechterlijk macht die weer in een gemonopoliseerde rechtsmacht verandert, of vrij onderwijs in ‘Schoolsystemen’.

Zijn gedachten vult hij met een noot aan, die heel toepasselijk is met betrekking tot wat wij heden meemaken in het kader van de instelling van de ‘uitzonderingsstaat’. Goodman: ‘Ik, en ander anarchisten, zouden een zekere vorm van tijdelijke uitzondering kunnen aanvaarden, als we erop kunnen vertrouwen dat de uitzondering tijdelijk is. We zouden eenvoudige logistieke arrangementen, zoals kaartverkoop, metrische standaarden of belastinginning kunnen aanvaarden als we erop kunnen vertrouwen dat de ‘administratie’, het ‘secretariaat’, niet alles begint te besturen’. Het probleem is dat we daarop nu juist niet kunnen vertrouwen!

Paul Goodman                       (vertaald en bewerkt Thom Holterman)

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: