Skip to content

De Russische Revolutie Als Desillusie, Wonen In De Marge, Anarchisme En Recht

30/07/2017

Het Italiaanse anarchistische maandblad Rivista Anarchica bevat gemeenlijk verschillende dossiers. In het onlangs verschenen zomernummer is dat niet anders. Een van de dossiers heeft de Russische Revolutie (1917) als onderwerp. De redactie heeft in dit geval een vrouwelijke hoofdpersoon het woord over die revolutie laten voeren, te weten de revolutionaire anarchiste en feministe Emma Goldman. Het geheel wordt ingeleid door een van de redactrice van Rivista A onder de eenvoudige maar veelzeggende titel ‘De Desillusie’.

Met korte stukken wordt telkens Emma Goldman aan het woord gelaten, zoals onder titels als ‘Tegenstelling, onrechtvaardig, bevoordeling’, ‘Een lezing over Lenin’ en ‘Militarisering van de arbeid’. Naast Goldman komt men tegen Errico Malatesta met ‘Wat nou dictatuur van het proletariaat?’. Over de degeneratie van de revolutie verder nog Ida Met en Camillo Berneri. In dit geheel, en dan komen we in de latere, stalinistische periode, wordt plaats ingeruimde voor enkele korte bijdragen van George Orwell.

Antropologie

Zoals ik in de loop van de tijd meer dan eens heb opgemerkt, levert de antropologie een interessante hoeveelheid gegevens op omtrent alternatieve manieren van samenleven in relatie tot wat wij kennen als de westerse manier. Onder die alternatieven treft men dan weer vormen aan die nauwe verwantschap vertonen met libertaire vormen (zoals we onlangs nog tegenkwamen onder verwijzing naar de libertaire antropologie bij de Franse filosoof Jean-Claude Mischéa).

In Rivista A vindt men elke maand van de Italiaanse libertaire cultureel-antropoloog Andrea Staid zijn rubriek ‘Antropologie en de libertaire gedachte’. Deze maand daarin aandacht voor het boek Ciné-ethnology van Jean Rouch (1917-2004) en Steven Feld (de Engelse vertaler en redacteur van het boek uit 2003). Rouch maakte meer dan 100 documentaires in West-Afrika en Frankrijk. Het boek beschrijft de combinatie filmen en volkenkunde. Staid wil in de aflevering van zijn rubriek duidelijk maken welke betekenis de ‘etnografische blik’ heeft en wat de geboorte van de ‘visuele antropologie’ heeft opgeleverd. Want loskomen van de westerse beschaving heeft te maken met verandering van cultureel ‘kijken’: we zien wat we ‘denken’ te zien (dat is door internalisatie en culturalisatie ‘geformatteerd’).

Onderwijl heeft Andrea Staid zelf weer een publicatie afgeleverd – besproken in Rivista A – onder de titel Illegaal wonen, Etnografie van het leven in de marge in het Westen (Milaan, 2017; in het Italiaans).

Anarchisme en recht

In dit rijke – en rijkelijk met beeldmateriaal uitgevoerde – zomernummer van Rivista A komt men ook een bespreking tegen van een zojuist verschenen studie van de Italiaanse libertaire rechtsfilosoof Massimo La Torre, die ik al enkele decennia persoonlijk ken. Dat laatste is niet zo gek, want wij zijn, hoewel met uiteenlopende zienswijzen, beide jurist en bij het anarchisme betrokken. Beiden hebben wij ieder op onze eigen manier recht en anarchisme in een positief verband gezet (zonder de negatieve te ontkennen). La Torre is altijd meer de filosofische kant opgegaan en ik meer de sociologische en antropologische.

Wel. La Torre heeft nu na dertig jaar studie van het anarchisme, recht en liberalisme, zijn ultieme boek (woorden van de bespreker in Rivista A) gepubliceerd onder de titel Onze wet is vrijheid. Modern anarchisme (Rome, 2017; in het Italiaans).

Rivista A is in Nederland te koop bij het Fort van Sjakoo, Amsterdam.

Thom Holterman

RIVISTA ANARCHICA, nr. 418, zomer 2017, 164 blz., prijs 6 euro.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: