Skip to content

Kijk Op De Russische Revolutie 1917 – 2017

01/08/2017

Het dossier van het zomernummer van Le Monde libertaire (LMl) is besteed aan de Russische Revolutie. Daar is al heel wat over geschreven. Wat zou je daar dus nog aan toe kunnen voegen. Het is 100 jaar geleden dat de bolsjewisten, onder leiding van Lenin, een meeslepend ‘alle macht aan de raden’ slingerden in het gezicht van de Tsaar en het Europa in oorlog. Dit gebod vol met beloftes werkte als een voorteken van een betere maatschappij voor iedereen in de wereld die door het kapitaal werd onderdrukt. Anarchisten ondersteunden dan ook in de begintijd deze opstand en werkten actief mee. Zij hoopten dat de opstand zich zou verspreiden naar Duitsland, Frankrijk. Maar de hoop van hen die meewerkten liep al gauw stuk op de autoritaire en repressieve bolsjewistische partij. Het werkte als een koude douche. Opnieuw werd de revolutie binnenste buiten gekeerd door de hongerigen naar macht

Verschillende gezichtspunten

Deze opening is in Le Monde libertaire (LMl) te lezen. Het is een al te bekende geschiedenis. LMl wil zich echter niet voor de zoveelste keer bezighouden met de opstand van Makhno of het bloedbad van Kronstadt, althans dit niet alleen. LMl wil voor een anarchistische kijk het woord geven aan auteurs uit de hele wereld, van Chili (‘Wat is de impact van de Russische revolutie op het Chileens anarchisme’) tot Engeland, een weg die ook leidt door Rusland, Spanje, Frankrijk en Duitsland (‘Berlijn als centrum van emigratie van Russische anarchisten rond 1920’). Daarmee wordt beoogd het idee van de revolutie te confronteren met de praktijk door analyses en verschillende gezichtspunten. Het is dan ook een uitgebreid dossier geworden en beslaat ongeveer zestig pagina’s van het nummer.

Maria Nikiforova, onafhankelijk leider Oekraïens stedelijk verzet

Het dossier geeft veel informatie, te veel om hier te verwerken. Ik maak een uitzondering en dat is voor iemand van wie ik nog nooit gehoord had. Het is René Berthier die in zijn bijdrage in LMl getiteld ‘De Russische revolutie, een politiek spel’ op deze persoon wijst. Berthier komt in zijn bijdrage mede te spreken over de Makhno-beweging in de Oekraïne. De nadruk daarop, ook van anarchisten, heeft een deel van het bestaan van een belangrijke andere anarchistische beweging, te weten in de industriële centra van Oekraïne, laten verdwijnen.

Een van de meest opvallende verdwijningen die daarmee samenhangt, is die van de anarchistische arbeidster Marusya Nikikforovna, zoals Berthier haar naam schrijft, maar zij is ook bekend onder de naam Maria Nikiforova, die een legereenheid leidde met een geduchte effectiviteit. Aan de Engelstalige Wikipedia ontleen ik nog het volgende over haar. De legereenheid betreft de door haar na de Februarirevolutie 1917 in Rusland, opgerichte ‘Black Guards’, de Zwarte gardes. Het ging om bewapende groepen arbeiders, de voornaamste strijdmacht van de anarchisten, die in de zomer van 1917 werden gevormd in de Oekraïne. Nikiforova opereerde in stedelijke, geïndustrialiseerde gebieden; bestookte de zittende macht (de lokale besturen); dwong landhervormingen af en verdeelde de rijkdommen onder de boerenbevolking ter plaatse. Als aanhangster van de ideeën van Kropotkin, zoals te vinden in zijn De verovering van het brood, bracht zij die ideeën in feite in de praktijk. Zij was in die periode dan ook bekender dan Makhno. Ze werd door de Witten (het Witte leger, de Witte Garde) in 1919 geëxecuteerd, waarna zij aldus Berthier uit de anarchistische geschiedschrijving verdween (om niet te spreken van de rest…). Een van de zeer weinigen die haar wel noemde, was juist Makhno.

Anarchistische archipel

In de afdeling cinema worden nieuwe films besproken die mede de rechten van de vrouw bestrijken. Aandacht krijgt ook ‘35 jaar Radio Libertaire’. Daaraan hebben in de loop van de tijd heel wat mensen bijdragen geleverd, niet in het minst al de mensen rond de ‘techniek’. Enkele jaren geleden mocht ik de studio in Parijs van Radio Libertaire (mei 2015) betreden voor een vraaggesprek naar aanleiding van twee in het Frans uitgekomen boeken van mij. Men kan het vraaggesprek terugluisteren, want het archief is effectief opgezet. Uitgangspunten voor Radio Libertaire zijn onder meer ‘Als het leven niet mooi is, komt het omdat men het daarnaar niet heeft weten in te richten’ en ‘Zich koest houden, laat geloven dat men geen mening en niets te verlangen heeft’ (Camus).

Thom Holterman

LE MONDE LIBERTAIRE, nr. 1790, 4 juli – 4 september 2017, 98 blz., prijs 5 euro.

[Radio Libertaire, uitzending 4 mei 2015, interview terugluisteren, klik HIER.]

Advertenties
One Comment leave one →
  1. lucyparsons permalink
    01/08/2017 20:29

    Zie ook de uitstekende ARTE-serie Ni Dieu Ni Maître over het verraad van Lenin jegens de anarchisten in Russische revolutie: https://www.dailymotion.com/video/x5s1edk
    Met Nederlandse en Engelse ondertitels.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: