Skip to content

Beginnen En Niet Opgeven

03/08/2017
tags:

Beginnen heet de bundel met de belangrijkste artikelen en denkbeelden van de Duitse anarchist Gustav Landauer (1870-1919) over socialisme. Landauer heeft daarbij dit ‘beginnen’ niet als politieke actie opgevat maar heel letterlijk: beginnen als doen, leven en verwerkelijken. Het inrichten van leef- en werkgemeenschappen bijvoorbeeld, het opzetten van een socialistische associatie.

Dit ‘beginnen’ van Landauer treft men niet aan in het nieuwe nummer van het Franse kwartaalschrift Vacarme, hoewel dat niet misstaan had. In het nummer is het dan nog inhoudsloze werkwoord beginnen (commencer) als algemeen uitgangspunt genomen. Vacarme is, zo wordt eraan herinnerd, twintig jaar geleden begonnen. Het werd opgezet door mensen die actief waren binnen ‘Act Up Paris’ (een activistische vereniging tegen aids, naar Amerikaanse voorbeeld). Deze mensen, samen met anderen die vanuit andere activistische hoeken kwamen, wilden een tijdschrift voor politiek en cultuur uitgeven, dat zich zou ophouden in de omgeving van de nieuwe sociale bewegingen. ‘Wij zijn links’ is de tekst van waaruit Vacarme zich is gaan ontwikkelen. Nu, twintig jaar later, is de tijd aangebroken om opnieuw te beginnen (re-commencer).

Het juiste moment

Dit nummer overziende zou ik eerder zeggen dat het gaat om het voortgaan op de ingeslagen weg. De rode draad mag dan wel gegeven zijn met ‘beginnen’, maar dat kan met van alles zijn. ‘Beginnen te lezen’, hoe doe je dat? Verwacht onder die titel in Vacarme geen pedagogische handleiding. ‘De eerste zinnen zijn in het algemeen niet het begin van een roman’, maar schrijversadviezen vindt men niet. ‘Hoe een cursus beginnen’ handelt over een cursus die de Duitse filosoof Heideger over een gedicht van Hölderlin geeft. Binnen de kortste keren ben ik het spoor bijster. Duidelijk is met deze titels van artikelen, dat Vacarme cultureel is ingesteld en geen alledaagse kost voorschotelt.

Ook al kan men overigens niet veel met een bepaalde tekst, toch kan die aanspreken of prikkelen vanwege een bepaalde wending of formulering. Dat werkt in het korte artikel getiteld ‘Het juiste moment’. Het gaat over de poging van Gracchus Babeuf (1760-1797) om in 1796 het Directoire omver te werpen. Hij wordt verraden en opgepakt. Toch is dit minder een mislukking te noemen dan een opbloei, een vatbaar elan dat uitstraalt in het collectieve geheugen. Een achter ons liggend begin als bron van een nieuwe toekomst. Het is in feite een beginnen en niet opgegeven. Babeuf werd ter dood veroordeeld (executie uitgevoerd). Het is allemaal een begin, later zullen meer omvangrijker pogingen volgen…

No direction home

De sterkste tekst in dit nummer is voor mij het eerste deel van ‘‘No Direction Home’, de levensloop van Frantz Fanon’ (het tweede deel komt in het volgende nummer). Het artikel is een voordracht uit november 2016 en uit het Engels in het Frans vertaald. De voordracht werd gehouden door de Amerikaanse essayist Adam Shatz. Zoals bekend was Frantz Fanon (1925-1961), geboren in een Franse kolonie, psychiater, schrijver, criticus, revolutionair en vrijheidsstrijder in Algerije. Boeken van hem zijn ook in het Nederlands vertaald, waaronder Zwarte huid, blanke maskers (1952), De verworpenen der aarde (1961). Veel antiracistische strijd en antikolonialisme oriënteert zich onverminderd mede op zijn geschriften.

Voor wie die teksten leest is het goed om te weten dat Fanon zijn teksten niet schreef, legt Shatz uit. Hij dicteerde ze, al ijsberend, aan zijn vrouw Josie of zijn secretaresse, Marie-Jeanne Manuellan. Deze methode van componeren verleent aan zijn geschriften een bezielende muzikaliteit: ongedurig, indringend en bovennatuurlijk door zijn aanroepen van een nieuwe planetaire orde, die zich heeft weten te ontdoen van racisme en onderdrukking.

Thom Holterman

VACARME, nr. 80, zomer 2017, 142 blz., prijs 12 euro.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: