Skip to content

Recht Buiten De Orde

10/08/2017
tags:

Het nieuwe nummer van Buiten de Orde (BdO) kent een voor anarchisten gewaagd thema: Recht. Gewaagd als men niet uitsluitend recht als een negatief maatschappelijk verschijnsel wil zien. En voor alle duidelijkheid, niemand in de anarchistische kring ontkent, dat het geldende recht in veel gevallen samenhangt met bestendiging van onrecht(vaardigheid). Maar als je het over recht hebt, is er meer dan dat. Enerzijds is het verschijnsel recht veel ruimer op te vatten dan in die kring gebruikelijk is te doen en anderzijds is het voor de analyse van de negatieve kant van recht goed, gedifferentieerder te werk te gaan dan het verschijnsel bot af te wijzen. Ik meen dat het in BdO aardig gelukt is daarin een evenwicht te vinden.

Jezuïtisch stelsel

Die negatieve kant is aan de orde waar naar de rechtspraktijk wordt gekeken, zoals in de bijdragen in BdO getiteld ‘Advocaat als uiting van wantrouwen in het rechtssysteem’ en ‘Geen recht waar plicht is opgeheven’ (de zaak Meindert Stelling). Dat deze kant als negatief begrepen kan worden, is omdat het stelsel, het staatsbestel, waarvan dat een element is, ‘jezuïtisch’ is te noemen. En ja, in de verte verwijs ik er mee naar wat midden 1550 als Contrareformatie werd ingericht (de jezuïtenorde van Loyola) en wat ook leidde tot invoering van de Inquisitie, dit alles gebruikt met het doel om afvallige protestanten weer binnen de RK-moederkerk te krijgen. Om dat plan te doen slagen moest en mocht je dubbelhartig en doortrapt zijn, schijnheilig en hypocriet ook. De staat als instelling laat zich daarvoor gebruiken door politici, vermomd als volksvertegenwoordigers die zogenaamd voor de belangen van het volk opkomen, maar vooral zichzelf en hun kaste dienen, zoals de Maserati-mannen in de zorgindustrie. Als (neo-)liberaal kan je daarbij een sociaal gezicht opzetten, als ‘christelijke’ kan je je inzetten als beschermer van het ongeboren leven en tegelijk kan je voor de doodstraf zijn. ‘Jezuïtisch’ noem ik dat.

We zien dit verschijnsel terug in hetgeen in relevante zaken door de overheid wordt aangevoerd en wat ik ben gaan noemen een jezuïtische argumentatie (vergelijk de paragraaf met gelijknamige tussenkopje in ‘Recht, onrecht en vijandstrafrecht’). De zaak wordt gewrongen in een juridisch construct en dekt vaak hypocriet overheidsgedrag af. Men komt een uitwerking ervan tegen in de bijdrage in BdO, getiteld ‘GroenFront! Acties rond Schinveld’.

Wat ook opvalt, is dat BdO er niet voor heeft gekozen zich te beperken tot het strafrecht. Zo levert de bijdrage ‘Recht in Rojava’ (Noord-Syrië) een voorbeeld van constitutioneel recht, door binnen een schema van democratisch confederalisme enkele elementen van het gehanteerde juridische systeem te beschrijven (wat tegelijk een positief element van het verschijnsel recht vormt). Het strafrecht komt wel aan de orde, zoals in het artikel ‘Staat, recht en legitimiteit’. In feite wijst Peter Storm hier op een ‘jezuïtisch stelsel’ waar hij de ‘bolwerken van vijandelijke macht’ bespreekt: de overheid als handhaver van geboden als ‘Gij zult niet doden en niet stelen’, terwijl diezelfde overheid als militaire macht zich met doden (jezuïtisch heet dit dan ‘neutraliseren’) bezighoudt en met zijn deurwaarders (al dan niet geprivatiseerd) op stelen uit gaat…

De kwestie of er een recht op straffen bestaat, komt aan de orde in de bijdrage van Hadrian Ferran over de libertaire juriste Clara Wichmann (1885-1922). Peter Storm vraagt zich daarnaast nadrukkelijk af ‘Geen celstraf, maar wat dan wel?’. In dat artikel komt hij te spreken over een antropologisch onderzoek (geciteerd bij Peter Gelderloos, Anarchy works, 2010). Wat hij daar verwoordt, sluit naadloos aan op zelfde soort bevindingen van een antropoloog, naar wie ik weer verwijs. En dan is de cirkel van het thema ‘Recht’ rond. Mijn bijdrage staat namelijk in het teken van ‘Over het verwerpelijke en het wenselijke’.

Anarchistische archipel

Hoewel een groot deel van BdO voor het thema Recht is gereserveerd, blijft het daartoe niet beperkt. Er is genoeg (ander) onrecht om je druk over te maken – zo wordt ook in dit nummer duidelijk, en niet alleen in Nederland zo blijkt uit ‘Oproer en verzet, april-mei 2017’. Het gaat niet goed in Noord-Syrië (zoals Rojava nu heet) beschrijft Jan Bervoets de verschrikkingen aldaar. Kees Stad houdt zich bezig met wat er in Venezuela aan de hand is. Evie Embrechts geeft haar visie weer omtrent feminisme: het is tijd voor een nieuw begin.

Thom Holterman

Buiten de Orde, nr. 2, 2017, 52 blz., prijs 2,50 euro.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: