Skip to content

De Neoliberale Verminking Van De Zorg

22/08/2017

Onlangs wees de jurist Ernst Hirsch Ballin erop, dat terrorisme heel succesvol is in Nederland in het opfokken van verdeeldheid. ‘Dat komt’, zegt hij, ‘doordat er een vruchtbare ondergrond is: er is sprake van vervreemding, mensen missen sociale bescherming, worden niet meer verzorgd in het verzorgingstehuis, zijn niet langer beschermd door het ontslagrecht (…)’. Deze zinssnede ontleen ik aan het in de Volkskrant van 29 juli 2017 gepubliceerde tweegesprek tussen hem en de historica Beatrice de Graaf. Ik ga voorbij aan de vraag of de verschillende verbanden die Hirsch Ballin legt, reëel zijn. Dat de genoemde vervreemding bestaat, is aannemelijk. Veel mensen herkennen niet meer wat er om hen heen gebeurt of waarom iets gebeurt – het begrijpen ervan is weggevallen. Het is ook moeilijk te bevatten. In dat geval is het zinsdeel ‘worden niet meer verzorgd in het verzorgingstehuis’ in de reactie van Hirsch Ballin intrigerend. Ik herken dit als effect van de neoliberale verminking van het verschijnsel zorg.

Zorg

    Een stel in grote moeilijkheden

Het is mogelijk een filosofische beschouwing over zorg te geven. Wie Internet doorzoekt zal zeker het een en ander vinden. Ik laat het na. Zorg, zorgen heeft met praktisch handelen van doen en je leest erover in de krant. Het gaat dus over alledaagse dingen. De krant levert voldoende bronnenmateriaal om te zien waarover Hirsch Ballin sprak en nog wel in de krant een dag voor het vraaggesprek en die van twee dagen erna. Hirsch Ballin sprak over een verzorgingstehuis. Bestaat zo’n tehuis nog wel?

In een bezuinigingsronde van de centrale overheid is er een versobering van het zorgstelsel doorgevoerd. De regering besloot in 2015 dat zorginstellingen hun zorgkosten moesten scheiden in woon- en zorgtaken. De woontaken worden uitgevoerd door woonkosten in rekening van de zelfstandige ouderen te brengen. En elementen van de zorgtaken kunnen ze inkopen (zorg dus per winkelwagentje). De zorgtaken worden uitgevoerd met zorggeld. Dat geld mag niet worden aangewend voor diensten als een huismeester of een restaurant, waar ook gezonde ouderen in een ‘serviceflat’ van profiteren (alleen dit werkwoord al, waarom niet ‘gebruik van maken’?).

Opvalt is dat hier aldoor wel het woord zorg wordt gebruikt, maar dat dit neer komt op: het zal me een zorg zijn en dat sluit naadloos aan bij de neoliberale optiek van de bezuiniging waarom het de regering te doen is. Dit levert op, om het artikel aan te halen in de Volkskrant van 28 juli 2017 – de dag dus voor de geciteerde observatie van Hirsch Ballin –, dat in een serviceflat van zorgorganisatie Humanitas (in Rotterdam) er geen toezichthouder (huismeester) meer aanwezig is en dat ouderen zelf maar een vrijwillige ordesdienst op moeten zetten. In de genoemde flat lopen s’ avonds dan bewoners van gemiddeld 75 jaar een bewakingsrondje, waar soms iemand meeloopt met een pittbull, want ‘er willen nog weleens onbevoegden in het atrium rondhangen’.

De servicevoorzieningen zijn als ‘gratis’ gedefinieerd en dat is niet meer van deze tijd, heet het. De functies worden momenteel, onder de neoliberale knoet, door verschillende instituties vervuld, zoals Humanitas Huisvesting voor ‘wonen’ en Humanitas Zorg voor…ja voor wat? Zorggeld moet doelmatig worden besteed. Daar is niemand tegen. Echter wanneer dat leidt tot hogere servicekosten en slechtere dienstverlening – wat het geval is, erkent een vertegenwoordiger van Humanitas Zorg – dan is dat andere koek. Dat is niemand meer uit te leggen en problemen daarover worden uitgespeeld in een spelletje ‘van kastje naar de muur’. Dit leidt tot de door Hirsch Ballin genoemde vervreemding. Dat is dus het effect van doelmatige besteding!

‘Wat heeft ‘ie gezegd?’     ‘…Dat ‘ie ons gaat naaien!’

Neoliberale verminking

Wat hier aan de orde is, komt neer op neoliberale verminking. Je zou zelfs kunnen spreken over maatschappelijk terrorisme om binnen het onderwerp van het vraaggesprek tussen Hirsch Ballin en De Graaf te blijven. Dit zal overdreven worden gevonden. Maar laten we eens de Volkskrant van 1 augustus 2017, twee dagen na hun vraaggesprak, analyseren op het onderwerp van de forensische jeugdhulp. Het probleem is, zo blijkt, dat ook al beveelt de jeugdrechter tot hulp, dan nog leidt dat in veel gevallen niet te snelle hulp aan een jongere. Dit heeft niets met onwil van doen, maar met verminking van het zorgsysteem dat tot een industrie is geworden.

Die zorgindustrie werkt kosten-efficiënt. In de beschrijvingen in de Volkskrant kom je dus tegen dat er contracten worden afgesloten tussen gemeenten en jeugdhulpverleners. Gemeenten kopen zorg in, zo heet het. En wat wil: de jeugdrechter is niet goed op de hoogte van het inkoopgedrag van de gemeente. Wel, als jeugdrechter zou ik dat ook niet willen zijn. Mijn taak als rechter is, bij constatering gelet op het voorgelegde geval, al dan niet bevelen: deze jongen, dit meisje heeft acute hulp nodig. Maar ook hier – en dat is een andere zaak – heeft zich door neoliberale verminking een volstrekte vervreemding voorgedaan. Wat blijkt?

‘Gemeenten kopen (blijf letten op het geofficialiseerde taalgebruik – denk aan Orwell: newspeak) naar eigen inzicht jeugdhulp in via aanbestedingen’. Kan je het gekker verzinnen als het om acute hulp voor jongeren gaat? Hoe kan een gemeente in hemelsnaam voorzien hoeveel daarvan in te kopen? Gaat het soms om de oude winkelketen De Gruyter met de leus: ‘En betere waar èn tien procent’. Want ook gemeenten handelen kosten-efficiënt: zij beginnen het liefst met een lichte behandeling. Voor een lichte doelgroep, waarschijnlijk de meerderheid van de jongeren die voor hulp bij de gemeente aankloppen, is dat goed. Helpt dat niet dan wordt bekeken of er meer geld in een zwaardere behandeling gestoken moet worden. Is dat vanuit de mens, de potentiele hulpvrager, gezien werkelijk kosten-efficiënt?

Zou het niet beter zijn onmiddellijk een adequate behandeling toe te passen in geval van jongeren met ‘fors grensoverschrijdend gedrag’? Vermoedelijk is die vraag met ja te beantwoorden, mede als men niet zou denken in termen van uitgaven (om daarop te bezuinigen) maar in termen van investeren: een effectieve behandeling voorkomt dat men later nog meer kosten moet maken…

Echter, de neoliberale verminking heeft een verkankerde bureaucratie in het nieuwe jeugdhulpstelsel opgeleverd. In de serviceflat moeten ouderen veiligheidsrondjes lopen met een pittbull mede om mensen te verjagen, die wellicht eigenlijk acute jeugdhulp zouden moeten ontvangen. Noem het maar geen vervreemde maatschappij waarin we leven…

Thom Holterman

Aanvullende ‘alledaagse dingen’…

NB.1. Dan laat ik de problematiek van de ouderenzorg in verpleeghuizen buiten beschouwing, maar die schreeuwt natuurlijk ook om aandacht: Scherp op ouderenzorg, Manifest.

NB.2. Een zorg die een eind uit de buurt ligt van de zorg waarom het hier boven gaat, betreft een neoliberale verminking van postbezorging. Staat ook op scherp begreep ik; lees de opinie van Thomas von der Dunk.

NB.3. Privépraktijken blijken forse winsten te behalen met jeugdzorg in Zuid-Limburg. Zo ziet de neoliberale verminking er dus uit: miljoenenwinsten in die sektor?

[Twee laatste cartoons overgenomen uit het Franse satirische maandblad Siné Mensuel nr. 64, mei 2017.]

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: