Skip to content

Code Rood In Buiten de Orde – De Anarchistische Verzetsconstante

10/01/2018

In het nieuwe nummer van het anarchistische kwartaaltijdschrift Buiten de Orde (BdO) springen twee clusters artikelen eruit. Het ene cluster betreft het thema ‘Rusland’. Het andere cluster is door mij op de lijn gezet van wat ik de anarchistische ‘verzetsconstante’ noem. Onherroepelijk maakt ‘verzet’ deel uit van het anarchisme, zoals verzet tegen opgelegd gezag – in welke hoedanigheid ook (staat, overheid, kazerne, patriarchaat, kerk). Het eerste cluster verwijst naar de geschiedenis, te weten die van de Russische revolutie 1917. Het is in het kader van de honderdjarige viering van die revolutie in dit jaar (2017) een beetje een verplicht nummer, ook in anarchistische kring. Het is zoals Emma Goldman ooit opperde: wij zijn niet tegen die revolutie (februari 1917), maar wel tegen wat de bolsjewisten na oktober 1917 in contrarevolutionaire zin flikten. Het draaide op een Terreur-episode, met zijn strafkampen, dwangarbeid, massa executie, overlopend in stalinisme. Die kritiek wordt in BdO niet uit de weggegaan. Honderd jaar na dato moet dit als een waarschuwing voor elke hedendaagse revolutionair gezinde gelden: wat bouwen we in om de fase van Terreur geen voet aan de grond te laten krijgen?

Massale burgerlijke ongehoorzaamheid

Het tweede cluster dat ik noemde, is een constructie van mij. Ik breng daarvoor een drietal bijdragen in BdO onder de verzetsconstante. Het betreffen bijdragen die vormen van actuele burgerlijke ongehoorzaamheid beschrijven. In de eerste plaats wijs ik op het artikel ‘Code Rood – Massale burgerlijke ongehoorzaamheid’. Code Rood was een geslaagde actie in de haven van Amsterdam in juni 2017 van 350 klimaatactivisten, opgedeeld in een aantal affiniteitsgroepen. Doel was het bezetten van het terrein waar de kolenoverslag plaatsvindt.

De actie was geïnspireerd op wat de Duitse milieubeweging ‘Ende Gelände’ vorig jaar klaar bokste door met zesduizend activisten een bruinkoolmijn te bezetten. Hier, en ook bij Code Rood, ging het mede om een brede coalitie activisten samengesteld uit actiegroepen, linkse politieke groepen, milieuorganisaties, anarchisten, klimaatactivisten. De auteur van het artikel, Peter Polder, schrijft tevens over de voorbereiding van de acties die voorzag in een serie actietrainingen en actieconferenties. Het lijkt mij in menig opzicht een goede wijze van opzetten en voorbereiden van massale acties. In dit perspectief plaats ik ook in het cluster het artikel ‘Over samen lopen, deel 1: groepsformaties onder druk van tegenstand’. Ook hier wordt zorg besteed aan actievoorbereiding op een manier waarvoor op zijn minst al een halve eeuw pleidooi wordt gevoerd en een actiepotentieel werd geclaimd. Ik moest dan ook onwillekeurig denken aan het ‘Centrum voor Geweldloze Weerbaarheid’, opgericht in de beginjaren 1960. Het is verheugend dat elementen ervan eindelijk breder worden ‘geactiveerd’.

Het derde artikel in het cluster van de verzetsconstante is getiteld ‘Een boomhut als kunstwerk’. Het betreft een constructie die het verzet visualiseert van activisten, buurtbewoners en kunstenaars in Schinveld. Dit combineert met een bosbezetting tegen de kap van het bos voor de naastgelegen NAVO-basis Geilenkirchen, waarvandaan de AWACS-spionagevliegtuigen vliegen.

Kunst en politieke kritiek

In BdO treft men eveneens enkele bijdragen aan waarin de Italiaanse kunstenaar Enrico Baj (1924-2003) aan bod komt en die in anarchistische kring, terecht, zeer gewaardeerd wordt. Een van de bijdragen over hem luidt: ‘Hoe de macht het best te bestrijden?’. Het werk overtuigt door zijn nog altijd actuele politieke kritiek, minstens zoveel om de vrijheid en de lol die erin doorklinkt, zeg ik Sietske Roorda na.

Tijd voor verandering

Tot slot wijs ik nog op de bijdrage in BdO van Jan Bervoets, getiteld ‘Veiligheidseisen aan een onveilig systeem’. Ik heb getwijfeld om het als vierde artikel toe te voegen aan het cluster verzetsconstante. Jan’s bijdrage gaat over ‘een nieuwe impuls voor het antimilitarisme in Nederland’. Hij wijst erop dat de anarchistische beweging in Nederland een belangrijke antimilitaristische traditie kent. En hoewel er al vele jaren geen actieve opkomstplicht voor militaire dienst is, neemt dit niet weg dat het militarisme wordt opgedrongen aan bevolkingen als levensvorm (autoritarisme, bevels- en geweldsdenken). Het heet dat bewapening beveiligt, dat meer bewapening beter beveiligt. In de jaren 1960 plaatsten wij daar de leus tegenover: ‘Dinosaurus, veel pantser, weinig hersens, uitgestorven!’.

De bijdrage van Jan Bervoets leert mij dat nog een ander element geactiveerd is in de hernieuwde aandacht voor het antimilitarisme. Hij verwijst naar een manifest getiteld Tijd voor verandering, wat handelt over inclusieve veiligheid. Gelet op de uitleg die met betrekking tot de term ‘inclusief’ wordt gegeven, moest ik onmiddellijk denken aan hetgeen waarvoor de Neerlandicus en cultuurfilosoof Feitse Boerwinkel (1906-1987) inmiddels een halve eeuw geleden pleitte met zijn boek Inclusief denken (1966). Met Jan mag ik hopen: ‘Dit verhaal kan niet anders dan een vervolg krijgen’.

Thom Holterman

Buiten de Orde, nr. 3, 2017, 60 blz., prijs 2,50 euro.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: