Spring naar inhoud

Mei 68 – Van ‘Siné Mensuel’: Voor Veelvormige Subversiviteit

13/05/2018

De Gaulle moet in mei 68 hebben gezegd: ‘La réforme, oui! La chienlit, non!’ (Hervorming ja! Rotzooi, neen!’). Als je ziet wat het politieke handelen van de politici in de maatschappij oplevert, dan is dat een ‘chienlit’ (ik ben geneigd om te denken aan het Nederlandse ‘hondennest’). De Gaulle vindt zich in 1968 geconfronteerd met maatschappelijke rotzooi, wat in een karikatuur van hem tot uitdrukking is gebracht. Die voert de rotzooi op hem terug (zie de cartoon uit 1968 hierboven). Het nieuwe nummer van Siné Mensuel(nr. 75, mei 2018) maakte die cartoon toepasselijk voor de voorkant. Daar wordt naar de Franse president Macron verwezen: Mei 2018 Chienlit is terug.

 

Subversieve studenten

Het maandelijkse vraaggesprek wordt gehouden met de historica Ludivine Bautigny (Universiteit Rouen). Zij publiceerde het boek getiteld Mai 68, De grands soirs en petits matins (2018). Voor de samenstelling ervan reisde zij door heel Frankrijk voor het graven in archieven, op zoek naar mensen die – veelal onbekend gebleven – betrokken waren bij grote en kleine revoltes. Dat wil zeggen, zij wilde weten wat er aan subversiviteit voorafging aan de grote uitbarsting van 1968. Hoewel grote uitbarsting, ook die begon als kleine studentenbeweging (22 maart 1968). Wat maakte dat de studenten zich mobiliseerden wat uiteindelijk een tsunami van subversiviteit opleverde?

In de eerste plaats, zo brengt Bautigny naar voren, waren er onder de studerenden zij die meenden niet slechts student te zijn. Zij studeerden niet om de toekomstige radertjes van het systeem te zijn, om de toekomstige uitbuiters van arbeiders te worden. Er was wat dat aangaat een belangrijk marxistisch en libertair en ook internationaal sentiment aanwezig: internationale solidariteit met volken die indertijd genoemd werden tot de ‘derde wereld’ te behoren. In de tweede plaats was er de mobilisatie tegen de benauwende moraal. Er bestond toen namelijk nog de gescheiden leefwereld van jongens en meisjes. De universitaire reglementen verordende de gescheiden wooncultuur in de studentenhuizen. Die was voor de jongeren ondraaglijk geworden. In de derde plaats doorzag men dat de universiteit de plek van de reproductie van de elite was, die juist moest verdwijnen… Deze drie factoren vielen samen in een vierde, de solidariteit van de studenten en de arbeiders. De studenten weigerden zich als sociale beweging te isoleren. En ja, inmiddels zijn we terug naar normaal…

Het wordt bijvoorbeeld weer normaal gevonden dat de ‘dikkoppen’ de dienst uitmaken. Zoals we elders al tegenkwamen, worden ze ook in Siné Mensuel‘ afgezeken’. Elke keer, zo valt te lezen, als Daniel Cohn-Bendit (macronist, nu) zich in de media roert, is er in Parijs een straat die geheel van nieuw plaveisel is voorzien. En elke keer als Romain Goupil (als 68’er trotskistische activist, neoconservatief nu) weer het bordes van het Elysée afkomt, nadat hij zijn advies heeft gegeven, verschijnt er een CRS met een stofdoek om een keitje glimmend te poetsen (Goupil moet nog geroepen hebben: ‘CRS SS’; het gaat om wat wij ME’ers noemen). Zover is het met menig toenmalige, spraakmakende figuur. Na hun politieke omslag hebben zij de macht gegrepen en niet meer losgelaten En wat hebben zij opgeleverd met hun neoliberale infectie van de sociaaldemocratie of erger? Een chienlit. Voorbeelden te over, zoals:

Overbelaste bejaardentehuizen

‘Goeiedag Jeannet. Nog nieuws vandaag?’

Subversief met wol

Maar er zijn andere, anonieme 68’ers die in de lijn werken van waar het allemaal om begonnen was. Daaruit is bijvoorbeeld de productiecoöperatie in zelfbeheer Ardelaine ontstaan (een samentrekking van ‘Ardèche’ en ‘laine’, wol). Die verwerkt wol (spinnen, breien, matrassen maken) in het noorden van de Ardèche. Siné Mensuel beschrijft over twee pagina’s het ontstaan ervan in 1972 en sprak met enkele van de oprichters over hoe hun ‘onderneming’ heeft kunnen uitgroeien tot wat die nu is. Een van hen: het is goed zich de tijd van 1968 te herinneren. Je bent 16 en gaat de fabriek in; je gaat 48 uur per week werken. En dan is er een enorme, een algemene staking; je stopt, je praat, je denkt na. Zelfbeheer loopt telkens door de politieke discussie… Zo werd het idee geboren een vroeger ambacht tot nieuw leven te brengen in de compleet vervallen werkruimtes van een wol-industrietje in een dorpje in de Ardèche. Toen dat gestopt was, kwam de wol vervolgens op de vuilnisbelt terecht, zo merkten jongelui die beginjaren 1970 in de Ardèche verbleven. Zelfs nu nog beschouwt de Europese Commissie wol als afval.

De oprichters van Ardelaine zeggen geïnspireerd te zijn door de Franse kachelmaker Jean-Baptiste André Godin (1817-1888), die weer beïnvloed was door Charles Fourier. Godin bracht zijn fabriek onder in een ‘familistère’, een woon/werk gemeenschap in het plaatsje Guise. Hier loopt ook een lijn naar het coöperatiewezen in zelfbeheer en de sociale en solidaire economie.

Beatrice van Ardelaine in Siné Mensuel: ‘Vijftig jaar na 68 hebben historici goed werk verricht. Zij tonen dat de collectieve avonturen goed lopen’. De voldaanheid is af te lezen van hun gezichten, sporen van het goede leven. ‘Zo wordt met een draad van wol en in de loop van de dagen een economie geweven, die tot doel heeft samenleving te maken’. Je zou het een vorm van praktische subversiviteit kunnen noemen.

En ja, er zijn dus ‘zones om te verdedigen’ (ZAD), maar er zijn ook ‘zones om te slopen’, zoals in de hieronder weer gegeven cartoon die verwijst naar het Elysée (démolir=slopen).

Uiteraard wordt er nog veel meer verwerkt in Siné Mensuel over mei 68 of naar aanleiding ervan, tot en met wat er heden zich afspeelt.

Thom Holterman

Siné Mensuel nr. 75, mei 2018, 32 blz., prijs 5,50 euro.

[Beeldmateriaal ontleend aan het besproken nummer van Siné Mensuel.]

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: