Spring naar inhoud

De Jaren Zestig – Vijftig Jaar Later

08/06/2018

Vijftig jaar na dato lijkt het soms alsof de gebeurtenissen in Parijs in mei 1968 het enige memorabele feit van de jaren zestig waren. In Frankrijk kwamen onlangs bijna alle opiniebladen met speciale uitgaven over mei 1968. Ook de AS (Nr. 200) blikte terug met een speciaal nummer. De Nederlandse dagbladen kwamen weliswaar met een aantal pagina’s over 1968, maar toch is de oogst aan speciale uitgaven hier nogal mager. Vermeldenswaardig is zeker het boek 1968 ‘You Say You want a Revolution’ van schrijver en journalist Roel Jansen. Martin Smit besprak dit boek (klik HIER). Dat er in de jaren zestig meer gebeurde dan alleen de bijna-revolutie in Frankrijk, wordt nog eens geïllustreerd door de uitgave van twee onlangs uitgebrachte dvd’s. Martin Smit bespreekt die hieronder. [ThH]

Vietnam

De serie The Vietnam War van filmmakers Ken Burns en Lynn Novick werd vorig jaar herfst uitgezonden door de Amerikaanse zender PBS en is ook op dvd verkrijgbaar. In bijna achttien uur, tien delen, worden de geschiedenis, het ontstaan en het verloop van de oorlog in Vietnam behandeld. Dat gebeurt door volop gebruik te maken van authentieke beelden uit de oorlog – journalisten konden redelijk vrijuit van de oorlog verslag doen – in combinatie met interviews met Amerikaanse veteranen, voormalige CIA-medewerkers en militairen, maar ook met tegenstanders van de oorlog, ex-soldaten van de Noord- en Zuid-Vietnamese legers en Vietnamese burgers. Het resultaat is een fenomenale, niet door een politieke kleur ingegeven, objectieve documentaire van de oorlog, vanaf de Franse bezetting van Vietnam halverwege de negentiende eeuw tot en met het vertrek van de laatste Amerikaanse helikopters vanaf de ambassade in 1975. De serie maakt vooral duidelijk hoe drie opeenvolgende Amerikaanse presidenten tegen beter weten in vasthouden aan een tot mislukken gedoemde strijd tegen de communisten. Zelfs John F. Kennedy, die in 1963 de eerste duizenden ‘adviseurs’ naar Vietnam stuurde, had al ernstige twijfels bij het nut van de Amerikaanse aanwezigheid aldaar.

Onder geen beding echter, zo meende men, mocht het door China gesteunde communistische Vietnam in zuidoost Azië vaste voet aan de grond krijgen. Daarvoor leken alle middelen geoorloofd. De serie schenkt uitgebreid aandacht aan de leugens, het bedrog, de persmanipulatie, de verdraaide rapporten en de valse voorlichting van de Amerikaanse regering. Het is het beeld van het failliete denkpatroon van Johnson, Nixon en Kissinger. Ten koste van miljoenen doden moest de westerse wereld blijven geloven in het communistische kwaad en de Amerikaanse vrijheden.

Door juist ‘gewone’ deelnemers aan de oorlog zoals soldaten en burgers anno nu te laten terugblikken, blijkt hoe eenzijdig in de jaren zestig en zeventig de berichtgeving in de media was. Nu blijkt dat die verslaggeving vooral een door de VS gemanipuleerde werkelijkheid was en dat de echte werkelijkheid nog veel verschrikkelijker was.

Swinging London

Uitermate vrolijk word je daarentegen van de documentaire My Generation van en met de Engelse acteur Michael Caine, geregisseerd door David Batty. Op relaxte wijze beweegt Caine door het London van de Swinging Sixties en van nu (een mooie montage van oude en nieuwe beelden) en becommentarieert hij de ontwikkelingen van toen in de Britse hoofdstad. Vanuit de conservatieve Britse klassenmaatschappij komt een jonge generatie op die zich afzet tegen de behoudende cultuur van ouders en opvoeders. Voor het eerst is er sprake van een generatie die zich de wet niet meer laat voorschrijven, haar eigen regels maakt op het gebied van muziek, kleding, kunst, genotsmiddelen en seksualiteit en zelf voor haar toekomst kiest. Voor het eerst breken ‘working class’-jongeren uit het keurslijf van de jaren vijftig en gaan ze hun eigen gang. Door gebruik te maken van niet eerder vertoond uniek archiefmateriaal wordt prachtig in beeld gebracht hoe het grijze, mistige Londen transformeert tot het kleurrijke middelpunt van de Swinging Sixties: een bonte en veelkleurige achtergrond voor de uitingen van een generatie die zelfstandig haar weg bepaalt, zo maakt de documentaire duidelijk.

Niet alleen de muziek van The Beatles, The Rolling Stones, The Kinks, The Who en vele groepen in hun kielzog, maar ook de mode (de minirok, Twiggy), kunst (pop art), fotografie (David Bailey, Duffy), zijn niet alleen exponenten van die cultuur, maar beïnvloeden elkaar ook. Dat het Britse imperium vanaf dat moment een ander gezicht krijgt, wordt zonneklaar.

Working class

Dat die jongerencultuur conservatieve tegenkrachten oproept, die krampachtig maar tevergeefs proberen het tij te keren, is onvermijdelijk, zo schetsen de makers. Toch blijkt deze druk vanuit rechts-liberale kringen niet in staat de toenemende, vernieuwende jongerencultuur tot staan te brengen. De BBC ziet dankzij de zeezenders Radio Caroline en Radio London haar muziekmonopolie afbrokkelen, de mode wordt niet meer voorgeschreven door grijze upper class dames en grijze mannen in pakken. Los van de main stream in kunst en cultuur, ontstaat een stroming die haar eigen kleding, muziek, kunst en tijdschriften (It, Oz) maakt.

Dat in de documentaire destijds spraakmakende figuren als Marianne Faithfull, Paul McCartney, Twiggy, Mary Quant, David Bailey en Roger Daltrey aan het woord komen, is niet verwonderlijk. Immers, niet alleen maakten zij deel uit van de toonaangevende scene in Londen, evenals Caine zelf trouwens. Maar juist veel jongeren trokken zich op aan het doen en laten van deze coryfeeën en velen zagen in hen het bewijs dat ‘working class boys and girls’ niet gedoemd waren het voorspelbare leven van hun ouders in een fabriek of als winkelbediende of schoonmaakster, te leiden. Storend is hun aanwezigheid in ieder geval niet. Door alleen hun commentaren als achtergrond bij de archiefbeelden te gebruiken, houdt de documentaire een authentieke jaren zestig sfeer.

De makers weten op overtuigende wijze, gesteund door een snelle montage overvol kleur en muziek, hun stelling te onderbouwen: ‘For the first time in history the young working class stood up for ourselves and said, we’re here, this is our society and we’re not going away!’

Martin Smit

DVD: Ken Burns, Lynn Novick, The Vietnam War(10 dvd’s, 18 uur), ca. € 57,– (te bestellen via Amazon); Boek: Geoffrey C. Ward, Ken Burns, The Vietnam War,Knopf, 612p., ISBN 9780307700254, ca. € 30,– Zie ook https://en.wikipedia.org/wiki/The_Vietnam_War_(TV_series)

Trailer:https://www.youtube.com/watch?v=FIHAwhVJ5yk

My Generation is nu te zien in filmtheaters en verkrijgbaar op dvd. Trailer My Generation: https://www.youtube.com/watch?v=uFxwkToatSg

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: