Spring naar inhoud

Morgen Begint Vandaag. Ecologische En Ideologische Strijd

26/09/2018

Een van de Franse communistische stichters van de sociale zekerheid in 1946, Ambroise Croizat, zei: ‘Spreek niet over sociale ‘verworvenheden’ maar over sociale ‘veroveringen’, omdat werkgevers zich nooit gewonnen zullen geven’. Dat blijkt ook heden. Dit wordt opgemerkt in de opening van het redactioneel van het nieuwe nummer van het Franse anarchistische maandbladLe Monde libertaire (nr. 1798), uitgegeven door de Franse Anarchistische Federatie (FAF). De recente aanvallen door de regering van Macron, zo gaat het verder, die hondstrouw is aan werkgevers, richten zich tegen het socialezekerheidsstelsel. Bij toverslag heet ‘sociale zekerheid’ opeens ‘sociale bescherming’. Het gaat onder meer om een overval op het Franse pensioenstelsel. Er is evenwel veel meer aan de hand. Zo worden we verhevigd geconfronteerd met de ecologische crisis veroorzaakt door het kapitalisme. De FAF probeert zich te organiseren om de urgentie van een radicale verandering in de samenleving opnieuw te bepleiten en om sociale antwoorden te presenteren.

Libertaire zomer ontmoetingen en de ecologische strijd

Het redactioneel vermeldt verder dat ‘ons project voor een vrije en egalitaire samenleving uitvoerig werd geanalyseerd en besproken tijdens de ‘Libertaire zomer ontmoetingen’ in het Bretonse Callac (Côtes d’Armor) in het weekend van 16 tot 19 augustus. Het evenement zat vol hoogtepunten, reflecties, ontmoetingen, lezingen en festiviteiten: gevarieerde concerten en een sympathiek toneelstuk. We bespraken de volgende punten in de vorm van workshops: ‘Werk’, ‘Organiseren’, ‘Energie’, ‘Voedsel’, ‘Seksualiteit en Gender’, en tenslotte ‘Morgen’.

‘Het resultaat was: de noodzaak duidelijk maken voor werknemers om zelf hun zaken op een georganiseerde manier te regelen, of het nu gaat om de organisatie en het beheer van de productie of om het politieke leven. Dat moet in de samenleving die wij wensen federalistisch gestructureerd worden. Evenzo moeten de relaties tussen mannen en vrouwen overhoop worden gehaald, omdat ze worden gedicteerd door gender en vooroordelen van voorouders. Een van de belangrijkste thema’s die uit de discussies naar voren kwam, was dat van de ecologie. De ecologie is hecht verbonden met het libertair project dat een ‘economische mindering’ voorstelt. Dat zit gekoppeld aan een aanzienlijke beperking van de menselijke impact op het milieu. Het is een fundamentele kwestie van onze tijd gezien de verschrikkelijke afbraak die zich voltrekt’.

‘Daarom wijden wij het dossier van de uitgave van Le Monde libertaire (LMl) van september 2018 aan de ecologische strijd. Deze strijd is absoluut noodzakelijk, parallel aan de strijd tegen het kapitalistische systeem, want het is het laatste dat de uiteindelijke oorzaak is van de catastrofale toestand van onze planeet op dit moment, en er is geen cultuur, geen beschaving mogelijk zonder materiële basis’. Kortom, een heel programma.

Ideologische strijd

Er staat meer in LMl. Naast andere bijdragen die elementen van ideologische strijd behandelen, treffen we er een onder de titel ‘De democratische illusie’. Om daar iets over te zeggen mag men niet vergeten dat Macron een deel van zijn schooltijd heeft doorgebracht aan een jezuïetencollege (hij liet zich op eigen initiatief rooms-katholiek dopen toen hij twaalf jaar was). De Jezuïetenorde wil een geestelijk strijdvaardig keurskorps van Christus zijn in dienst van de paus. In de tijd van de contrareformatie vond de rooms-katholieke kerk haar stoottroepen onder de leden van de jezuïeten (naast die van enkele andere orden). Die instelling zijn de jezuïeten niet kwijtgeraakt. Zo is het goochelen met betekenissen Macron met de paplepel ingegeven. In een bijdrage in LMl getiteld ‘Geestelijke beperking’ wordt de door hem geïnitieerde ontmanteling van de Franse Arbeidswet en het Statuut van het Franse spoorwegpersoneel als een perfecte illustratie gezien van de ‘jezuïtische’ manier van werken. Dit sluit aan bij wat in de bijdrage ‘De democratische illusie’ als een langlopend ‘jezuïtisch’ project wordt toegelicht: hoe is het idee van de directe democratie af te stoppen?

De methode is het woord democratie als dekmantel te blijven gebruiken, maar neutraliseer het via de representatie. Als het om grotere aantal mensen gaat, is het namelijk voor bijna iedereen (ook anarchisten) vanzelfsprekend om met ‘vertegenwoordigers’ te werken. Rust die vertegenwoordigers echter uit met ‘vrij mandaat’. Daarmee ontkoppel je de band tussen vertegenwoordiger en kiezer (om dit tegen te gaan werken anarchisten juist met het gebonden mandaat). De losgekoppelde kiezer kan zijn hok in teruggestuurd worden, om over vier of vijf jaar weer te mogen opdraven voor de stembusgang. Ondertussen vormen de vertegenwoordigers een applausmachine voor de regering, die gevormd is naar de politieke kleur van de absolute meerderheid (dat is: de helft + één) in het vertegenwoordigende orgaan (het parlement). Daarmee is de oude orde van heersers en overheersten in een nieuw jasje gestoken.

Ook de corresponderende terminologie is daarbij aangepast. Men spreekt in de moderne democratie niet meer over klassenstrijd (altmodisch, hè), maar over gelijkwaardige sociale partners die met elkaar onderhandelen (marktconform opereren). Een jezuïtisch vernuft is losgebroken want deze manier van handelen levert de verontschuldiging op voor het continue bestaan van gierende materiële ongelijkheid, die elke dag toeneemt. Zo werd onlangs bekend dat Nederland weer meer miljoenairs telt dan bij de voorlaatste telling, waarnaast tegelijk het aantal voedselbanken groeiend is…

Libertairen, libertariërs en marxisten

Ten behoeve van degenen die enig inzicht in de filosofische herkomst van het anarchisme willen opdoen, verwijs ik naar het artikel in LMl onder de titel ‘Libertairen en libertariërs: twee kinderen van het liberalisme’. Het artikel zit op het schema ‘overeenkomsten en (fundamentele) verschillen’. Nergens in het stuk kom ik de verwijzing ernaar tegen, waarom ik toch maar weer eens naar een tekst van weleer verwijs waar de samenhang met het liberalisme al aan de orde is, te weten het boekje van de Engelse libertaire politicologe April Carter The Political Theory of Anarchism (1971). Nu we het toch over overeenkomsten en verschillen hebben herinner ik eraan dat tweehonderd jaar geleden Karl Marx geboren werd. In dat kader is met de Franse libertaire auteur en historicus René Berthier een vraaggesprek gehouden, afgedrukt in LMl. Het onderwerp van het vraaggesprek zit geklemd tussen de kwesties of er heden nog wat van Marx is te leren en hoe het momenteel zit met de verhouding anarchisme/marxisme. Een van de moeilijkheden bij zo’n vergelijking is al onmiddellijk gegeven: het marxisme is iets dat aan één persoon wordt opgehangen (Marx), terwijl het anarchisme de verzameling van inzichten herbergt van een (groot) aantal libertairen. Maar René weet zich als steeds te redden…

Verder zijn in dit nummer alle gebruikelijke ingrediënten aan te treffen zoals boek- en filmbesprekingen en informatie waar welke libertair-relevante activiteiten plaatsvinden (in Frankrijk).

Thom Holterman

Le Monde libertaire nr. 1798, 60 blz., prijs 4 euro.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: