Spring naar inhoud

Van Moordend Kapitalisme Tot Ouder Worden En Mad Marx

23/10/2018
tags:

 

Moordend kapitalisme

Het nieuwe nummer van Le Monde libertaire (nr. 1799, oktober 2018) opent met twee bijdragen over de dood. Ideologisch gaan ze over het moordende kapitalisme (letterlijk en figuurlijk). De eerste bijdrage (‘Mort programmée de la distribution de la presse’) besteedt aandacht aan de geprogrammeerde moord op de verspreiding van tijdschriften. Daarvan zijn vooral de tijdschriften met relatief kleine oplagen de dupe. Zo zal Le Monde libertaire (LMl) niet meer in de kiosk te koop zijn. Het heeft te maken met de ‘hervorming’ van een wet uit 1947. Die had tot doel gelijkheid en solidariteit tussen uitgevers te verzekeren. De ‘grote’ betaalden voor een deel mee aan de kosten van verspreiding van de ‘kleine’. Solidariteit is zoals we weten uit het neoliberale vocabulaire verwijderd. De ‘grote’ uitgevers wilden niet langer opdraaien voor die meerkosten en vonden een luisterend oor bij de president van de rijken, Macron…

Het moordende kapitalisme vinden we eveneens in de wei (‘La mort est dans le pré’). Hier is leidend de drang tot ‘modernisering’. In een gedocumenteerd artikel wordt het proces uitgelegd wat er toe drijft dat de boer een nog grotere tractor moet aanschaffen en nog meer veredelde zaden en kunstmest moet in zetten. Met handen en voeten is hij zo gebonden aan de bank en de multinationale chemische agro-industrie. Met pesticiden brengt hij de dood in de wei en met zijn schulden drijft hij zichzelf tot wanhoop. Alleen in Frankrijk plegen 600 boeren, vooral vanwege financiële zorgen, zelfmoord.

Net als in Nederland denkt de Franse overheid met verveelvoudiging van normen de zaken beter te regelen. Vandaar dus de opstapeling van uiteenlopende agrarische schandalen en allerlei vormen van vervuiling? Tel daarbij op het vermenigvuldigen van wantoestanden bij varkens- en kippenfokkerijen en in slachthuizen. Hyper-modernisatie heet dit beleid door ultra-regulering. Het artikel over ‘de dood is in de wei’ wordt besloten met een beknopte, biografie van een Franse boerenactivist Jérôme Laronze, die zich verzette tegen deze tot destructie van het boerenland leidende overmaat van regelgeving. Op 38 jarige leeftijd werd deze fokker van rundvee door kogels van de politie op 20 mei 2017 gedood. Op de vlucht geneutraliseerd, heet het dan…

Ouder worden en pensionering

In dit nummer van LMl is ook aandacht voor (praktische) filosofie. Zo wordt de discussie over het onderscheid tussen libertair en liberaal vervolgd; het onderwerp ‘antropologie en anarchisme’ wordt ingebracht; het uitbannen van de ‘vrijwillige slavernij’ wordt aangekaart om het ontwaken van het bewustzijn bij bevolkingen te stimuleren. Daarnaast treft men ook over twee pagina’s informatie aan over het bestaan en de activiteiten van de Vrije Bond in de Lage Landen. Maar de nadruk is in dit nummer gelegd op ouderdom en gepensioneerden.

Dit wordt in een redactioneel uitgelegd, waaruit ik het volgende citeer: ‘Ouderdom is een belangrijk thema van onze tijd, vooral in onze vergrijzende westerse samenlevingen. We kennen allemaal voorbeelden van ouder wordende familieleden. Er is ook veel algemene media-aandacht voor dit thema, maar die is gebaseerd op de nu helaas zeer wijdverbreide wijze van beheer en bestuur. Ouderdom moet worden ‘beheerd’, net zoals goederenstromen of apparaten worden beheerd.’ En laten we wel zijn, ook voor Nederland geldt dit. Nederlandse adviesorganen brengen het tot uitdrukking: ‘Kabinet heeft geen oog voor kwetsbare mensen’. De groep kwetsbaren wordt door de vergrijzing groter. Het zal Macron, net als het tweespan Rutte-Dijkhoff, een zorg zijn… Het redactioneel vervolgt met:

‘In een wereld waar ontmenselijking een norm is, wordt de relatie tussen mens en mens vervangen door de relatie tussen ‘dingen’. Ouderdom zelf wordt dan een bijkomend probleem. Dat moet worden opgelost op een bestuurlijke manier, zoals door ‘budgetten vrij te maken’ en ‘instellingen te openen’. Als gevolg daarvan worden oudere personen, laten we zeggen de oudjes, vaak behandeld als gewichten, als kosten, of zelfs maar als lichamen. Het trieste voorbeeld van de bejaardenhuizen (EHPAD’s), voornamelijk particuliere instellingen, toont duidelijk de realisatie van management-denken aan waar plaatsen duur zijn en waar ouderen de inzet zijn van manieren om winst te maken. Ouderdom is voor onze maatschappij dus zowel specifiek als representatief.’

‘Specifiek is het, gelet op de problemen met betrekking tot het verlies van autonomie en steun. Representatief is het, waar we in de problemen met betrekking tot ouderdom dezelfde kwesties herkennen, die in de hele samenleving spelen: isolement en atomisering, concurrentie, egoïsme en het verlies van banden en het terugbrengen van individuen tot dingen. Het anarchistische standpunt verwerpt deze logica uit principe: de aanspraak op vrijheid die haar kenmerkt en definieert, verwerpt elke vorm van beheer die, zoals we weten, de overheersing van de mens door de mens opnieuw instelt. Waar dit principe door de anarchisten naar voren wordt gebracht, heeft het echter niet onmiddellijk invloed gehad op de kwestie van de ouderdom: er zijn inderdaad weinig libertaire bronnen over deze kwestie, niettemin staat het maatschappelijk centraal en het zal nog belangrijker worden.’

Het in dit nummer opgenomen dossier over deze problematiek heeft tot doel de bestaande leemten op dit gebied op te vullen, maar kan daarin vooralsnog niet volledig zijn. De artikelenreeks van dat dossier opent onder de titel ‘Ni vieux ni maîtres’. Vervolgens treffen we een weerslag aan van gespreksonderdelen met ouderen over vragen die libertair gerelateerd zijn. Ook is een geschreven verslag te lezen van een radio-uitzending van Vrije Vrouwen op Radio Libertaire (Parijs). Daarin komt aan de orde de kwestie van de mobilisatie van ouderen en personeel over het betrachten van waardigheid in een bejaardentehuis. Verder is er geschreven over de onderwerpen (1) ‘Ouderdom en anarchie’, (2) ‘Ouderen stemmen allemaal rechts…’ (wat onzin is, blijkt) en (3) ‘Leven: hoelang en in welke conditie’. Daarin wordt de situatie bekeken van ouderen in de loop van de geschiedenis en op verschillende plekken in deze wereld. In ‘De levensavond van ouderen’ is de discussie te herkennen over het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd: omdat we gemiddeld ouder worden, kunnen we ook langer door werken, heet het (bij degenen die nog nooit lichamelijk arbeid hebben verricht, zoals meeste bestuurders en politici). Hoe verzin je het. Zo is te becijferen dat, om een aantal redenen die met het ouder worden samenhangen, het aantal ongevallen (werk-gerelateerd) bij senioren groter is dan bij junioren. Behoort de veroudering van het lijf tot het eigen risico? In een neoliberale wereld zeker.

Mad Marx

Op de kwalijkheden als hier boven aan de orde gesteld – van moordend kapitalisme tot onrechtvaardig eigen risico – moeten we Mad Marx eens afsturen. Het gaat over een marxistische fabel in een post-apocalyptische wereld (de wereld na een grote ramp). Het betreft een internet-serie om het apocalyptische karakter van ons milieu weer te geven (samengesteld uit een aantal episodes van 20 minuten ieder). LMl is over deze serie in gesprek gegaan met de regisseur van dit collectieve project, Mathias Averty. Hij kwalificeert het als libertair. Een voor de hand liggende openingsvraag is dan: ‘Waarom voor Marx gekozen als een van de twee hoofdpersonen?’ Het antwoord op die vraag vindt u op p. 54 van LMl nr. 1799…

Thom Holterman

Le Monde libertaire, nr. 1799, oktober 2018, 60 blz., prijs 4 euro.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: