Spring naar inhoud

Antimilitarisme In Songs. Mary Gauthier: Bleus of Zip-a-Dee-Doo-Dah?

16/06/2019

Een aantal onderwerpen in het mei-nummer van Italiaanse anarchistische maandblad Rivista Anarchica (nr. 434) is van de heftige soort, zoals antifascistische actie en strijd tegen antisemitisme. Er is daarmee tegelijk een merkwaardige paradoxe op te merken: de burgerlijke wereld kijkt vaak naar het anarchisme alsof er een verschrikking opduikt. Maar in de beschrijving van burgerlijke wereld ontkom je niet aan een onderwerp als Vaticaan (roomser kan toch niet…) en pedofilie. De voorkant van Rivista A liegt daar niet om. Vervolgens worden we in dezelfde uitgave met de moord op zee geconfronteerd, wat in de burgerlijke wereld ‘migratie’ heet. In diezelfde wereld is opkomend fascisme en levend antisemitisme te herkennen. Je moet toch in feite opschrikken als je ervaart wat ‘burgerlijke wereld’ betekent… Tussen de bedrijven door vindt men in Rivista A ook muziek. Bijzondere muziek met een antimilitaristische allure. Het betreft songs van de Amerikaanse zangeres, muzikante, songwriter Mary Gauthier. Iemand die met haar samenwerkt, is Michele Gazich. Hij schreef er een bijdrage over voor Rivista A, die ik vertaalde; zie hieronder. [ThH]

Zip-a-dee-doo-dah

‘Er zijn maar twee soorten muziek: blues en zip-a-dee-doo-dah’. Gazich zag dat geschreven staan op een schilderij dat hangt in het huis van Mary Gauthier. Elke echte kunstenaar van vandaag wordt opgeroepen tot het maken van een keuze: engagement of ontsnapping.

“Mary Gauthier is een Amerikaanse singer-songwriter, een echte artiest, en heeft gekozen voor engagement. Rifles and Rosary Beads, haar laatste album, Etichetta Thirty Tigers / Appaloosa, gedistribueerd in Italië met een vertaling ervoor door IRD, International Records Distribution. Het bestaat uit elf van de vele liedjes die Gauthier heeft geschreven in meer dan vier jaar met Amerikaanse veteranen uit verschillende conflictgebieden, met name in Irak en Afghanistan. Geassisteerd door psychologen, hebben soldaten door middel van liederen een weg van confrontatie met het trauma van de oorlog afgelegd. Mary heeft kunnen luisteren en mee kunnen voelen met de ervaren pijn. Daaruit zijn de liederen geboren, die daarmee liedjes-medicijnen zouden kunnen heten. Ik zeg dit niet zomaar, want ik was er getuige van en heb meegewerkt aan de realisatie van dit project: ik werk al jaren samen met Maria Gauthier en ik begeleid haar met mijn viool en andere instrumenten.

Ze vertelde me meteen over dit project, en we zijn onmiddellijk begonnen met het live spelen van deze nummers zoals ze geschreven zijn. Ik heb deze mannen en vrouwen ontmoet: veel van hen, jong, kunnen mijn kinderen zijn. De liederen van Rifles and Rosary Beads actualiseren het lied tegen de oorlog: niet langer prijzen of smeken om vrede, maar de oorlogsrampen tonen in het hart, de geest en het lichaam van deze mensen. Het is effectiever. Het is een gebed voor vrede dat de verschrikking van de oorlog van binnenuit laat zien. Het is ook en misschien vooral een album van de aanklacht. Het zegt het onuitsprekelijke over wat er in het Amerikaanse leger gebeurt: zo is er bijvoorbeeld een lied geschreven met een vrouw die ons vertelt dat haar vijand niet Irak was, maar de mannen met wie ze op een missie was die haar systematisch meedogenloos misbruikte.

Het werken aan dit album heeft ons ertoe aangezet om onze stereotypen te herzien. Ik dacht, eerlijk gezegd, dat een soldaat, in staat om een wapen in een paar seconden te monteren, heel weinig met mij te delen had, omdat ik mijn militaire dienst niet heb gedaan en nooit een wapen heb gedragen. Evenwel, in plaats daarvan leerden deze mannen en vrouwen me vrede.

Paradoxaal onderwijs door een soldaat dus. We hadden eigenlijk al moeten weten: Ungaretti [Giuseppe, 1888-1970; soldaat en dichter] had ons Italianen moeten leren dat het zeker niet de soldaten zijn die van oorlog houden. Het is ook interessant om te ontdekken dat er vele redenen zijn waarom een jongeman soldaat in Amerika zou moeten zijn. In de eerste plaats zijn de redenen van economische aard: het is vaak de enige manier voor mensen uit een achtergestelde sociale klasse om toegang te krijgen tot hoger onderwijs.

Veteranen

Vier jaar om deze nummers te schrijven; vier dagen om ze op te nemen, in 2017 in Nashville. Daarna begon de tournee, die meer dan een jaar duurde: van januari 2018 tot maart 2019 meer dan tweehonderd concerten in de V.S. en Europa; in oktober 2018 trokken we naar Italië. We wisten dat we een missie hadden, om deze geestelijke liederen-medicijnen bij ons te dragen, geschreven om ons eraan te herinneren dat ergens achter de haat de liefde overleeft. Deze liedjes kunnen het leven veranderen: ze hebben de mijne zeker veranderd.

Het album was en is nog steeds zo noodzakelijk. Het is over de hele wereld beluisterd en bekroond, het heeft zelfs een onverwachte nominatie gekregen voor de Grammy Award 2019, wat ons laat zien dat als de boodschap duidelijk en sterk is, het erin slaagt om in de winkelcentra over aan de praat te komen. Ook al willen de heersers van de staten van ons verwoeste Westen dit liever niet. Toch lukt het af en toe iets te laten lekken, zelfs op de radio of wat daar van over is, om de gebruikelijke muzak van programmakers te verstoren, om de belangrijke geldstromen te verstoren, althans voor een moment. Zoals met de song Soldiering On.

Laat me uitleggen: Mary Gauthier schreef elk lied met een soldaat: elk liedje geeft een andere kijk op oorlog, elk liedje brengt een verhaal, elk liedje spreekt van een specifiek mens. Elk van mijn eigen liederen doet hetzelfde, in dialoog met de Joodse patiënten die in 1944 uit het asiel van San Servolo (Venetië) werden gedeporteerd, door middel van de informatie die ik in hun medische dossiers vond: elk lied een verhaal, elk lied een ontmoeting. Het album van Mary Gauthier was dus ook voor mij van fundamenteel belang: ik identificeerde een manier van werken die ik in mijn handen trof en vervolgens bouwde ik de nummers van mijn album op, getiteld ‘Gevreesd als een schreeuw, wachtend als een lied’.”

Michele Gazick

[in: Rivista Anarchica, nr. 434, mei 2019,  p. 50-51; het tijdschrift omvat 100 blz., prijs 5 euro. Het is verkrijgbaar bij de internationale boekwinkel ‘Het Fort van Sjakoo’ te Amsterdam.]

Advertentie
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: