Spring naar inhoud

Oproer: AS 206

25/03/2020

Binnen het bestek van nummer 206 van de AS wordt ingegaan op vele mogelijke facetten van het verschijnsel oproer of opstand. Aan de orde komt een aantal voorbeelden van oproeren die interessant zijn vanuit een historische, analytische of actuele invalshoek. De auteurs geven daarbij een analyse vanuit een theoretisch of persoonlijk perspectief. Hieronder vindt u een deel van het openingsartikel van Jaap van der Laan en Martin Smit bij dit nummer. [ThH]

 

Opstand, staking en verzet

“Constandse schrijft in Grondslagen over revoluties die gericht zijn op het omverwerpen van de staat. Niet elk oproer is zo grootschalig. Het eerste artikel in deze AS gaat in op de oproeren die in de laatste eeuwen in Amsterdam plaatsvonden, soms maar in één buurt. Dennis Bos laat aan de hand van deze voorbeelden zien dat een oproer vaak een aanloopperiode kent waarin al blijkt dat er iets broeit. Een directe gebeurtenis vormt dan de aanleiding tot een uitbarsting van al langer bestaande en onderhuids sluimerende volkswoede. De steeds toenemende afbraak van onze leefomgeving roept veel verzet op.

Harriët Bergman gaat daar in haar analyse van het klimaatactivisme op in. Dat overheden en bedrijfsleven de ogen sluiten voor de vernietiging van het leefmilieu en de natuur, roept bij veel activisten woede op. Schrijnende armoede, uitbuiting en gedwongen winkelnering waren vaak de oorzaken van stakingen en oproeren in de veengebieden in Drenthe en Friesland.

Onmenselijke leef- en werkomstandigheden dwongen de veenarbeiders bijna jaarlijks tot stakingen voor hogere lonen. Het is niet voor niets dat deze gebieden in de negentiende en begin twintigste eeuw een sterke vrij-socialistische beweging kenden. Arie Hazekamp reconstrueert de grote veenstaking van 1921 in Zuidoost Drenthe.

De Gele Hesjes zijn een voorbeeld van een opstand die al langere tijd voortduurt, soms even wegzakt, dan weer opvlamt. Het meest interessant is de ontwikkeling die op theoretisch vlak door de Gele Hesjes wordt doorgemaakt en die zich steeds in meer libertaire richting ontwikkelt. Dat de aanleiding voor het oproer van de Gele Hesjes een accijnsverhoging op brandstof was is allang uit het zicht verdwenen. Nu gaat het verzet tegen de manier waarop de staat ons dwingt te (over)leven. Halverwege de jaren

zestig schudde de oproerige beweging Provo het gezapige Nederland wakker. (Zie de AS 200: 1968.) Het gedachtegoed van Provo heeft niet alleen geleid tot grote culturele en maatschappelijke veranderingen, vijftig jaar later blijken veel ideeën nog steeds actueel. De geschiedenis van Provo is al vaak verteld. Met een persoonlijk verhaal blikt Provo van het eerste uur Hans Metz terug op die woelige periode. Dat de Gele Hesjes navolging kregen is pas sinds kort beken

In reactie op de opkomst van het tegen het fascisme aanhangende rechts in Italië, ontstond de beweging van de Sardientjes. Peter Zegers analyseert hun opkomst en ziet mogelijkheden voor de toekomst. Wellicht dat in andere landen vergelijkbare bewegingen ontstaan.

Arthur Lehning stipt in zijn essay Over het recht van opstand (1984) nog een ander aspect van het verschijnsel oproer of opstand aan. Er zou niet alleen een recht tot opstand bestaan, maar eerder nog zou er van een ‘plicht tot opstand’ sprake moeten zijn. Hij schrijft hierover: ‘Eens heeft Prometheus het vuur uit de hemel gehaald om het in dienst te stellen van de menselijke samenleving, van de cultuur en de vrijheid. Nu is het lot van de mensheid afhankelijk van een werkelijke prometheïsche opstand van de volken ter verdediging van de cultuur en de vrijheid, en zelfs van het leven op aarde, indachtig de woorden van de Duitse dichter Erich Mühsam: ‘Das Feuer flammt: Tat ist Pflicht! Wenn ihr eure Ketten nicht zerreist, – Von selber brechen sie nicht!’”

Jaap van de Laan & Martin Smit

Voor informatie over de AS en dit nummer, klik HIER.

One Comment leave one →
  1. Nayakosakamakishym ( een trans raciaal persoon uit Hilversum ) permalink
    29/03/2020 11:10

    Dat Provo hé, dat was wel sterk. Niet agressief, maar toch bijtend. Spot komt veel harder aan, dan agressie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: