Spring naar inhoud

Zelforganisatie Een Kernbegrip In Het Anarchisme

28/07/2020

Zelforganisatie is vanwege haar maatschappelijke relevantie een hoogst actueel thema. Zelforganisatie is tevens een kernbegrip in het anarchistisch gedachtegoed. Het meest onderscheidende element in het anarchisme in relatie tot andere politieke theorieën bestaat juist in de nadruk die wordt gelegd op het zelf-doen en het zelf-handelen van de mens. Het anarchisme stelt de directe actie van mensen zelf centraal, waar andere stromingen uitgaan van het tegendeel, namelijk van bemiddeling in sociale relaties door intermediairs. In dit verband wijst Arie Hazekamp in zijn inleiding bij dit nummer van de AS naar de publicist en historicus Rutger Bregman. [ThH]

Rutger Bregman constateert dat oude structuren als de staat, de vakbond en de kerk aan gezag hebben ingeboet. Zijn generatie, geboren rond de val van het communisme in 1989, is getekend door de financiële crisis in 2008, waarin het kapitalisme is gecrasht. Hoogopgeleid en wars van autoriteit groeien ze op in een individualistisch tijdperk, waarin een zoektocht plaatsvindt naar nieuwe vormen van samenwerking. Het onderscheid tussen links en rechts is weggevallen. Beide hanteren nu een negatief mensbeeld. Volgens rechts zijn mensen egoïstisch en lui, terwijl links mensen niet vertrouwt om hun eigen keuzes te maken.

Zijn antwoord is dat iedere generatie, en zeker de zijne, Peter Kropotkin opnieuw zou moeten leren kennen! Kropotkins bijdrage aan de evolutietheorie – met wederzijdse hulp als bepalende factor in de strijd om het bestaan – en het daaruit voortvloeiende mensbeeld verdient ook in deze tijd waardering. ‘De prins had namelijk een radicaal, staatsgevaarlijk idee: de meeste mensen deugen. Want als deze tijd iets mist, dan is het een hoopvol mensbeeld.’ Op dit uitgangspunt baseerde Bregman zijn in 2019 geschreven bestseller De meeste mensen deugen, waarvan inmiddels zo’n kwart miljoen exemplaren zijn verkocht. Ook internationaal trekt dit boek de nodige aandacht nu er een Engelse vertaling van is verschenen. Arie Hazekamp verwijst in dit verband ook naar een ander uit die generatie, te weten Jan Rotmans.

De nieuwe generatie lijkt klaar voor een anarchistische werkvloer, een anarchistische democratie en een libertaire staat [waar Thom Holterman al jaren geleden over schreef, zie diens boek getiteld Anarchistische staatsopvatting, Een paradox?, Kluwer, 1980].

Jan Rotmans, hoogleraar duurzame transities aan de Erasmus Universiteit, meent dat we nu een kanteling van tijdperken beleven, waarin langzamerhand een circulaire, horizontale maatschappelijke orde van onderop ontstaat. Het zal een samenleving opleveren waarin het vertrouwen tussen mensen als richt snoer geldt, tot het tegendeel is bewezen.

In de AS 207 heeft Arie Hazekamp het merendeel van de artikelen geschreven. Van hem vind je er: (a) ‘De radicale bedrijfsdemocratie van Semco’, (b) ‘Hoe Buurtzorg de thuiszorg veranderde’, (c) ‘Zelfbeheer in de Utrechtse wijk Lombok’, (d) ‘Crowdfunding als alternatieve vorm van financiering’. Verder vindt men in dit nummer van Johny Lenaerts, ‘Gustav Landauer: verzet als scheppende kracht’, van Thom Holterman, ‘Integrale coöperatie, Elementen voor een ‘Functionele Anarchistische Zone’ (FAZ)’ en ‘Zelforganisatie tussen hervorming en revolutie’, en van Nico van Apeldoorn, ‘Zelforganisatie bij Provo’.

Vanzelfsprekend komt men  de rubrieken en boekbesprekingen tegen. [ThH]

De AS 207, zomer 2020, 54 blz., prijs 7,50 euro, (geïllustreerd).

 

Thom Holterman, Anarchistische staatsopvatting, Een paradox? (Kluwer, Deventer, 1980).  Het wordt soms verward met zijn boek van vijf jaar eerder, Andere staatsopvatting, Een anarchistisch syndroom (Kluwer, Deventer, 1975). De teksten staan wel in elkaars verlengde. Het laatste genoemde kent een negatieve benadering: ‘Wat wordt afgewezen?’ Het eerst genoemde kent een positieve benadering: ‘Welke elementen zijn bruikbaar voor een libertaire politieke organisatie?’ Zijn boek Recht en politieke organisatie (proefschrift; Tjeenk Willink, Zwolle, 1986) vormt een synthese van beide; tevens krijgt daarbij, voor het eerst in de ‘moderne’ tijd, het recht een libertaire vulling en daarmee een positieve rol in de (libertaire) politieke organisatie te vervullen. De drie genoemde boeken zijn uitverkocht en niet herdrukt. [ThH]

One Comment leave one →
  1. nayakosadashi2020 permalink
    28/07/2020 12:47

    Ik denk dat in theorie vakbonden wel wat kunnen betekenen, voor de mensen. Alleen, niet de vakbonden zoals we die nu kennen. De slappe hap genaamd ‘FNV’. Ik denk dan meer aan zeer radicale vakbonden. Helaas zijn vakbonden altijd tam. Het syndicalisme bestaat niet meer. Ik neig naar individueel anarchisme, maar ik denk dat syndicalisme altijd een goede strategie was. Een goede basis.

    Het anarchisme is meestal nog geen praktijk, in Nederland. Het huidige anarchisme, is geen zelforganisatie. Het is een levensstijl binnen de orde, niet buiten de orde. Het is het speculeren over een toekomst. Het is het vormgeven van idealen ( abstracte idealen ). Het doet daardoor aan een religie denken. Want, het richt zich op het abstracte, het functioneert binnen de orde en het is gelieerd aan bepaalde leefstijlen.

    Als je wilt dat het anarchisme betekenis krijgt, dan moet het zich buiten de anarchistische scene/beweging manoeuvreren. Het anarchisme, is niet anarchistisch hahaha. De minst anarchistische beweging in Nederland, is de anarchistische beweging ( wat daar van over is )

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: