Spring naar inhoud

‘This Machine Kills Fascists’

16/12/2020

Toeval bestaat schreef  iemand mij onlangs. Noem het hoe u wilt. Op het moment dat ik bezig was mijn bespreking af te ronden van het boek van de Oostenrijkse auteur Sebastian Kalicha over niet-gewelddadig anarchisme kreeg ik een mail binnen van een mij bekende Italiaanse libertaire auteur. Hij was bij toeval (sic) een Spaanse boekaankondiging tegen gekomen die hij mij doorzond, uit… september 2011, van het boek van Yvonne Scholten over de ‘Koningin’ van het machinegeweer, de Nederlandse Fanny Schoonheyt.

Scholten’s boek was toen net uitgekomen onder de titel Fanny Schoonheyt: een Nederlands meisje strijdt in de Spaanse burgeroorlog (Amsterdam, 2011). Scholten had een aantal jaren eerder, in 1986, al voor de VPRO-radio een uitzending gemaakt over Fanny Schoonheyt (1912-1961). Moest ik daar, na al die jaren en als aanhanger van een niet-gewelddadig anarchisme, nu wel of geen aandacht aan schenken? Ik koos voor wel.

Machinegeweer

Kalicha had in een paragraaf over de discussie over geweld/geweldloosheid binnen het anarchisme laten zien dat in sommige periodes korte tijd geweld was aangewend door anarchisten. Een voorbeeld dat hij noemde was de periode van de Spaanse burgeroorlog (1936-1939). Het was precies de tijd dat Fanny Schoonheyt haar bekendheid kreeg (zij was overigens geen anarchiste, maar communiste). Aan de Spaanse aankondiging ontleen ik over haar: ‘Haar leven is al legendarisch. Ze is een meester in de omgang met het machinegeweer, maar ook in de strijd voor vrouwenrechten staat zij pal,’ zei haar commandant over haar.

‘Zij is eveneens bekend onder andere bijnamen, zoals ‘het dapperste meisje in Barcelona’, ‘onze legendarische Fanny, ‘het enige meisje ter wereld dat met een machinegeweer op pad gaat’, ‘jonge Nederlandse vrouw met het rode front’. Verder weten we niet veel over haar. Ook na de publicatie van het prachtige portret dat de journaliste Yvonne Scholten aan haar heeft opgedragen. Portret, zeggen we, omdat dit boek niet kan worden geclassificeerd als een uitputtende biografie. Het is weinig meer dan een schets.’

Dit boek, leert de Spaanse aankondiging verder, ‘is zonder twijfel een diepere visie die de motivatie van het verblijf en de strijd van Spanje, van strijders als Fanny Schoonheyt, probeert te verklaren. Want vele anderen zoals Fanny kwamen naar Spanje om te vechten, om te schrijven, om hun solidariteit te betuigen met de republikeinen die brutaal werden aangevallen in een oorlog die ongetwijfeld een generale repetitie was van de Tweede Wereldoorlog, van de strijd tussen fascisme en vrijheid. Samen met Fanny kwamen vele anderen naar Spanje, onder wie schrijvers als André Malraux, George Orwell, Ernest Hemingway en Arthur Koestler.’

Protestsongs

Woody Guthrie

Het machinegeweer wordt door Kalicha absoluut afgewezen, maar om het bestaan en het gebruik ervan kan men niet heen. Daarom bespreekt hij niet alleen de problematiek die binnen het anarchisme daarover kan spelen maar wijst hij eveneens en vooral op andere strijdwijzen dan de gewelddadige. Zoals ik reeds vermeldde in mijn bespreking van zijn boek (klik HIER), behandelt hij, naast vele andere mogelijkheden, hetgeen zich in de anarchistische muziekwereld voordoet.

Een van de elementen vormt de protestsong. Vele ervan zijn door menige zanger en zangeres gecomponeerd en sommige werden tijdens ‘linkse’ demonstraties (mee)gezongen. Nu was niet elke songwriter een anarchist en niet elke demonstratie was een anarchistische. Maar de doelen van de demonstraties waren zo ruim dat een politiek gemêleerd gezelschap eraan deel kon nemen en deelnam. Een oorspronkelijke schrijver en vertolker van protestsongs was de Amerikaanse socialist, straatartiest, musicoloog Woody Guthrie (1912-1967). Hij had op een van zijn gitaren een sticker zitten met de tekst: ‘This machine kills fascists’. En ja, dat ‘machine’ van Fanny Schoonheyt was van een ander kaliber en deed hetzelfde…

Thom Holterman  

One Comment leave one →
  1. nayakosadashi2020 permalink
    16/12/2020 19:59

    Ik denk dat de AK47 toch effectiever is dan de protestsong.

    Maar, dan moet je wel zin in geweld hebben. Er zijn maar weinig Europese/Amerikaanse mensen die daadwerkelijk naar Rojava gingen, om Islamic state te bestrijden. Begrijpelijk.

    Ik hou persoonlijk sowieso niet zo van politiek geladen muziek. Of het nou links of rechts is. De kunst staat wat mij betreft boven de politiek. Woody Guthrie is super goed. Maar, het interesseert me niet zo of hij nou links/recht, of wat dan ook is.

    Dat boek over die Fanny heb ik weleens gelezen ja. Gekkigheid. Een dame uit Rotterdam, toch ? communisten in Spanje hebben zich niet zo netjes gedragen, naar ‘ons’ toe.

    Het ding is een beetje. Zowel anarcho syndicalisme/collectivisme/communisme. Die modellen gaan allemaal uit van revolutie. En dus strijd en dus geweld. Individueel anarchisme kan gewelddadig, of geweldloos zijn. Het is maar net wat je verkiest, als individu.

    Religieus anarchisme is altijd pacifistisch. Zowel boeddhistisch anarchisme, als christen anarchisme. Dat is dan meer omdat christendom en boeddhisme pacifistisch is van opzet.

    Punt met pacifisme is. Het is ergens ook wel een privilege, dat je pacifist kán zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: