Spring naar inhoud

Samenhang Treinongeluk En Neoliberaal Kapitalistisch Handelen

29/06/2022

Station Brétigny

Op 12 juli 2013 ontspoorde de Franse intercity van Brive op weg naar Parijs op het station van Brétigny, onder de rook van Parijs. Het leverde een ernstig treinongeluk op waarbij honderden mensen betrokken waren van wie er zeven overleden en negen ernstig gewond raakten. Het ongeval gaf mede aanleiding tot een strafrechtelijk onderzoek en nadien dito vervolging van een onderdeel van het Franse spoor (de SNCF). Het betrof het onderdeel dat het onderhoud van rails en wissels verzorgt.

Niemand denkt nog aan dit treinongeluk alleen de directbetrokkenen natuurlijk en de Franse strafrechtelijke aanklager (‘procureur de la République’). Die eiste half juni 2022 de hoogst mogelijke straf, een boete van 450.000 euro, niet tegen het onderdeel van de SNCF, maar tegen de Franse spoorwegmaatschappij SNCF zelf. Daarbij richtte de aanklager zich aan het eind van zijn requisitoir tot de familieleden van de overledenen en andere betrokkenen met de verontschuldiging dat hij ook begreep dat geen enkele straf de overledenen kon doen herleven

Ik wijs op deze affaire omdat de aanklager op voorbeeldige manier het mes zet in het gemankeerd neoliberaal kapitalistisch handelen zoals we dat overal – ongeacht land of commerciële activiteitensector – kunnen herkennen. Wat ik uit het bericht in Le Monde van 17 juni 2022 zal vertalen, is precies die gegeneraliseerde perversiteit van het neoliberaal kapitalistisch denken. [ThH]

Evident nalatig

Juridisch is het laatste woord nog niet gezegd, want uiteindelijk is het aan de rechter een vonnis te vellen. Maar mij gaat het daar niet om. De kwestie die hier door de aanklager aan de orde is gesteld, betreft het mensenlevens-kostende hanteren van de prioriteit van het winstoogmerk. Die prioriteit is immanent gevaarzettend, zo maakte de aanklager uit het verrichtte onderzoek op.

Wat hem bezighield was de vraag, die hij meermaals herhaalde, ‘Hoe kon dit ongeluk, deze ontsporing, plaatsvinden?’. Daarvoor beschreef hij de interne gang van zaken binnen de keten van onderhoudswerkzaamheden, uit te voeren door het SNCF-onderdeel. Zo komt hij bij de ‘evidente nalatigheid’ om niet op tijd de scheur op te merken in de ‘spil’ waarom heen zich de wissel beweegt. Het ‘hart’ (cœur) van het systeem. Een hart dat volgens hem ‘nooit was onderzocht’. Daarbij veegde hij van tafel de verdediging van de SNCF dat het ongeluk te wijten was aan een niet te ontdekken materiaalfout in het ijzer van het onderdeel van de wissel, die het op 12 juli 2013 begaf.

Station Brétigny

Neen, reageerde hij op gezag van experts, zo zit het niet. ‘Wat niet heeft plaatsgevonden is een regelmatige inspectie, want duidelijk is te zien een langzame slijtage van het materiaal’. Daarom hield de aanklager voet bij stuk. De enige verklaring voor de ontsporing is gelegen in het ontbreken van onderhoud. En dat laat zich weer voor een deel verklaren uit de organisatie van de SNCF in verschillende bedrijfsonderdelen, die opzoek zijn naar het terugdringen van kosten, leidend tot nalatigheid van inspectie en onderhoud.

De aanklager hekelde ‘de gebreken in de onderneming van de hiërarchische keten die in volstrekte gevoelloosheid verkeerde’ (totalement anesthéciée). Hij wees ook op de ‘langzame uitschakeling’ van de arbeidsvoorwaarden van het spoorwegpersoneel. Hun werk was in de sleutel gezet van de vereisten van het winstoogmerk (les objectifs de rentabilité). Dat leidde ertoe dat niet langer het ‘hart’ van de wissels geïnspecteerd werd, zoals volgens het protocol moest gebeuren. Het spoor moest namelijk ‘veel vlugger voor gebruik worden vrijgegeven’.

Daar komt bovenop het personeelstekort waardoor er, zo liet de aanklager zien, een onevenwichtigheid bestond tussen ‘de behoeften aan mensen en de behoeften aan onderhoud’, wat ook weer tot onvoldoende inspectie van materiaal leidde. Aan het zoeken naar het voldoen aan het winstoogmerk is ook toe te schrijven, opperde de aanklager, de uitzonderlijk hoge snelheid die de trein – 137 km p/u – reed op het moment dat die het station naderde en ontspoorde. Gelet op de slijtage van het materiaal en de drukte op het spoor in dit station had die snelheid veel lager moeten zijn.

Dit tezamen bewoog de aanklager om de SNCF verantwoordelijk te houden en een boete op te leggen. Zou de uitvoering van het werk niet onder de dwang van het winstoogmerk hebben gestaan, dan zou het ongeluk mogelijkerwijs niet hebben plaatsgevonden. In ieder geval heeft de aanklager langs de beschreven weg de samenhang aangegeven tussen dit treinongeval en het neoliberale kapitalistische denken dat prioriteit verleende aan maken van winst. *

Thom Holterman

* Wie gedetailleerd, via een frwiki, over het treinongeval geïnformeerd wil worden (inclusief toelichtende foto’s van de wissels), zie Online. Merk op dat in dit, in het Nederlands vertaalde artikel, over ‘auto’s’ gesproken wordt als een letterlijke vertaling van ‘voitures’. In dit geval verwijst dat Franse woord echter naar wat wij noemen ‘treinwagon’.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: