Spring naar inhoud

Van Privatisering en Filantrokapitalisme Tot Verzet En Opstand

02/06/2019
tags:

In een bepaalde periode kan het voor komen dat zich een aantal onderwerpen ophoopt. Ieder van die onderwerpen verdient aandacht omdat ze leren hoe we telkens weer in de boot worden genomen of voor een voldongen feit worden geplaatst. Dat is in Frankrijk zo en in Nederland niet anders. Enkele van die onderwerpen heb ik hier kort samengebracht om in ieder geval hun vindplaatsen te kunnen vermelden.

 

Verzet en opstand

De bewering dat de Franse beweging van de gele hesjes Frankrijk een stoot heeft gegeven om in verzet te komen, lijkt mij niet overdreven. Menig auteur introduceert zijn of haar tekst met een verwijzing naar de gele hesjes. Danièle Sallenave, schrijfster, vertaalster, lid van de Académie française, is daar duidelijk over met haar schotschrift getiteld Jojo, le gilet jaune (Parijs, 2019, 48 blz.). De titel is ontleend aan een spottende opmerking van de Franse president Macron dat een ‘jojo met een geel hesje ook minister zou kunnen zijn’. Sallenave had vervolgens de behoefte haar solidariteit met de gele hesjes te laten blijken, wat zij met haar schotschrift deed. In een vraaggesprek met het Franse weekblad Marianne van 26 april-2 mei 2019 aangaande haar tekst verwijst zij naar Simone Weil (1909-1943), die er in het verleden al op had gewezen: ‘Als het echt mogelijk zou zijn dat een kind, zoon van een boerenknecht, op een dag minister is, dan hoort in die mate het net zo goed mogelijk te zijn dat een kind, zoon van een minister, op een dag boerenknecht is’. Macron blijft een pummel.

Een andere Franse auteur en filmer, Eric Vuillard, kwam eveneens uit met een korte, opstandige tekst onder de titel La guerre des pauvres (De oorlog van de armen) (Parijs, 2019, 80 blz.). In een vraaggesprek met het Franse dagblad Le Monde van 18 januari 2019 legt hij uit dat het concept van de tekst al enkele jaren bij hem in de kast lag. De beweging van de gele hesjes vertegenwoordigt een egalitaire impuls en wat hij beschrijft past daar precies bij. Die oorlog van de armen, de Boerenoorlog in Duitsland 1525, waarover hij het heeft, vindt plaats in de tijd van de Reformatie en breekt uit als een volksopstand tegen een herendienst (corvée), een belasting die als ondraaglijk wordt gezien. Het gaat dus om het terugkerende verschijnsel van verzet tegen fiscale onrechtvaardigheid, zegt hij.

In zijn tekst geeft hij een ereplaats aan de Duitse theoloog Thomas Müntzer (1489-1525) die dorstig was naar gelijkheid. Hij wordt de leider van de bedoelde opstand van de boeren en van het arme volksdeel dat in 1525 ten strijde trekt tegen de rijke heersers. Er vallen vele slachtoffers onder hen, Müntzer wordt gevangengenomen, gemarteld en gedood.

Privatisering: neen!

Tegen privatiseren lijkt eindelijk ook verzet te ontstaan. Voorzichtig nog, maar toch…Zo dacht de regering van Macron zonder slag of stoot de grote vliegvelden rond Parijs te kunnen privatiseren. Tegen dit onderhandse spelletje tussen superrijken is verzet opgekomen. In Marianne van 26 april-2 mei 2019 wordt dit uit de doeken gedaan. Tevens wordt bij geleverd een lijstje van wat er al ‘verkocht’ is en waarover veel onmin is ontstaan – niet ten onrechte – en wat er nog op ‘verkoop’ wacht, zoals vele waterkrachtcentrales. Het argument is dat daartoe druk wordt uitgeoefend door ‘Brussel’. Dat zal mogelijk zijn, maar verzet blijft geboden. De inkeer lijkt te liggen in het besef dat de ‘publieke taak’ niet (verder) afgebroken moet worden ten behoeve van het ‘verdienmodel’ van superrijken. Zo is er met betrekking tot de Parijse vliegvelden nu een wettelijke regeling gecreëerd die de voorgenomen verkoop onderwerpt aan een referendum om de drie vliegvelden onder te brengen in de categorie ‘nationale publieke dienst’, zo is in Marianne van 17-23 mei 2019 te lezen. Hier en daar wordt zelfs op (her)nationaliseren aangedrongen.

Een heel andere vorm van privatiseren is het uitoefenen van controle door (een beperkt aantal) enkelingen in de wereld. Het gaat dan over de kwestie dat men over superrijken hoort zeggen dat zij toch ook goede dingen doen met hun geld. Ondertussen maken zij en niet de gemeenschap uit waaraan grote sommen geld worden besteed. Hier doet zich een soort soft-totalitarisme voor. De Franse auteur Lionel Astruc, die zich veel met ecologische transitie bezighoudt, heeft er een boek over geschreven waarvan de titel luidt L’art de la fausse générosité (De kunst van de valse vrijgevigheid) (Parijs, 2019, 128 blz.). Hij gebruikt daarin de term ‘filantrokapitalisme’ (van ‘filantropie’, liefdadigheid).

Filantrokapitalisme

Voor het schrijven van zijn boek heeft Lionel Astruc de ‘Stichting Bill en Melinda Gates’ onderzocht. In een vraaggesprek met Marianne van 26 april-2 mei 2019 spreekt hij over de redenen voor dat onderzoek. Over Bill Gates wordt veel beweerd en soms wordt dat vergoelijkt met ‘maar het is ook een goed man, want hij besteedt grote sommen geld aan liefdadigheid’. Hoe steekt zijn liefdadigheid in elkaar? Kijk, zegt Astruc, er is een Stichting (opgericht beginjaren 2000) en er is een Trust. De trust vormt een fonds van investeringen. De stichting besteedt de rentes die de trust oplevert. Het geld dat Bill Gates verstrekt in de vorm van giften is dus niet zijn geld maar dat van de stichting. Het probleem is dat de trust investeert juist in de plagen waartegen de stichting strijdt. Om geld te vinden (rente te genereren) investeert de trust in de wapenindustrie, fossiele brandstoffen (Total, BP, Shell), de agro-voedingsindustrie van het ongezonde eten en drinken (Coca-Cola, MacDonald’s), de farmaceutische industrie… Dit is zodanig schizofreen dat het moeilijk is hier niet iets anders dan een ‘constructie’ in te zien. En wat krijg je dan? Astruc antwoordt daarop: perversiteit.

De Wereld Gezondheid Organisatie (WGO) levert een voorbeeld. In de publieke opinie is de WGO een onafhankelijk agentschap van de Verenigde Naties (VN), dat zich met grote kwesties van gezondheid bezighoudt, waaronder het bestrijden van malaria. Het blijkt dat Bill Gates een van de grote financiers is van de WGO. Dat agentschap heeft zijn oriëntatie in de strijd tegen malaria gekozen als gedicteerd door de stichting van Bill Gates. Daarmee heeft er een sturing plaats gevonden vanuit die hoek om bepaald onderzoek naar een vaccin te bevoorrechten (wat een band construeert met de trust). De bestrijding van malaria is niet verkeerd, maar wel dat één persoon hier dicteert. Dat levert een democratisch probleem: Bill Gates handelt in zijn eentje (waartoe hij als superrijke in staat is), waarvoor instituties met politiek gelegitimeerde vertegenwoordigers op nationaal en internationaal niveau aangewezen zijn. Daar verschijnt het ‘filantrokapitalisme’.

In het vraaggesprek komt ook tot uitdrukking dat Bill Gates de ‘Monsanto van de informatie’ wordt genoemd. Hij heeft fortuin gemaakt door het ecosysteem van burgers te vernietigen. De ironie wil dat hij zich heeft bediend van publieke diensten zoals de laboratoria van Harvard. Monsanto heeft hetzelfde gedaan voor zaden. Wat voordien vrij en gratis was, hebben de heren tot ‘kopen’ weten te keren: gebruikmaken van informatie bij de een, van zaden bij de ander (ook dat heet transitie…). Hun filosofie is dezelfde, en trouwens, zegt Lionel Astruc, de organisatie van Bill Gates is een van de belangrijke ondersteuners van Monsanto.

Thom Holterman

[Beeldmateriaal is, met dank, ontleend aan Brumlord.]

Advertentie
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: