Spring naar inhoud

Henri Roorda: Liga Tegen De Domheid

23/10/2012

[Henri Roorda op excursie 1911]     De bedenker van de Liga, Henri Roorda, is geboren in 1870 in Brussel, zoon van Sicco Roorda van Eysinga (1825-1887). De laatste was een weinig conventionele man, antikolonialist en bevriend met vele revolutionairen uit zijn tijd (van Domela Nieuwenhuis tot Kropotkin en Élisée Reclus).

Sicco Roorda van Eysinga was werkzaam geweest in voormalig Nederlands-Indië (Indonesië nu). In zijn oppositie tegen de behandeling van de inlandse bevolking, werd hij door het Nederlandse regime uit Indië verbannen (1864). Daarop keerde hij terug naar Nederland, waarna hij enkele jaren later in vrijwillige ballingschap ging. Na een tweejarig verblijf in Brussel, waar Henri geboren werd, vertrok hij in 1872 naar Zwitserland. Daar vestigde het gezin zich in het dorpje Clarens (omgeving Lausanne). Hier groeide Henri Roorda op.

Overerfde non-conventionaliteit

Henri Roorda (1870-1925) zal na zijn universitaire studie in Lausanne een tijd docent wiskunde zijn op een middelbare school in die stad. Hij schrijft enkele pedagogische boeken en ontwikkelt zich tot een voorstander van de libertaire pedagogie. Het is niet gek dat het bestaande onderwijs hem in geen enkel opzicht bevalt; hij vindt het neerkomen op ‘koppen vullen’.…

Ook overigens is Henri duidelijk geïnfecteerd door wat hij aan non-conventionaliteit en revolutionaire optiek van huis uit heeft meegekregen. Over al dit soort zaken publiceert hij regelmatig, zich eveneens ontpoppend als humorist. Op allerlei wijzen geeft hij daar blijk van, zoals ook in het schrijven van verschillende theaterstukken. Een viertal ervan is nu in het Frans heruitgegeven. Het is een humor waarvan men wel moet houden. Hoewel het allemaal lichtvoetig is, zit in elk stuk wel een soort ‘boodschap’.

Liga tegen de domheid

De heruitgave wordt ingeleid door de Zwitserse regisseur en theaterhistoricus, Joël Aguet, tevens auteur van verschillende boeken over het theaterwezen. De vier stukken betreffen: (1) ‘Het zwijgzame dienstmeisje’, (2) ‘Een minnaar’, (3) ‘Een mooie scheiding’, (4) ‘De Liga tegen de domheid’.

‘Het zwijgzame dienstmeisje’ behandelt het thema van een ‘slecht geweten’, van ‘burgerlijke hypocrisie’. In ‘Een minnaar’ wordt deze geconfronteerd met een geliefde die niet komt opdagen, waarna met een zekere obsessie een nieuwe liefde wordt gezocht. ‘Een mooie scheiding’ levert in bepaald opzicht een non-conventionele situatie op: er wordt door een koppel een scheiding doorgezet om beter naar elkaar als verliefden te kunnen verlangen.

‘De Liga tegen de domheid’ zal voor het eerst worden opgevoerd twee en halve maand nadat de auteur, Henri Roorda, zelfmoord heeft gepleegd (1925). Maar niets sombers in dit stuk. Er wordt wat om het verschijnsel domheid heen gedraaid.

Scepticosofen

Zo zal een Rus het Bureau van de Liga tegen de menselijke domheid betreden, die een boek over de Rationele opvoeding van de mensheid heeft geschreven (nog niet gepubliceerd…). De Rus noemt zich integralist en legt uit wat dat inhoudt. Het is iemand die meent dat er een perfecte eenheid in het universum bestaat. Dit betekent dat men een probleem niet geheel kan oplossen indien men niet tegelijk alle andere problemen oplost. De Rus krijgt dan te horen dat de leiding van de Liga behoort tot de scepticosofen… En zo gaat het nog een tijdje door.

Als ‘veelzijdig non-conventioneel’ heeft Henri Roorda als auteur verschillende richtingen uitgewerkt om van zijn ongenoegen over een groot aantal zaken blijk te geven. De hier genoemde theaterstukken vormen daar onderdeel van. De heruitgave houdt dit levend. En menselijke domheid, ja, die is de wereld nog niet uit – als dat al mogelijke zou zijn…

Thom Holterman

ROORDA Henri, La ligue contre la Bêtise et autres fantaisies théâtrales, Éditions Le Flibustier, Marseille, 2012, 146 blz., prijs 11 euro.

Aantekening

Meer over Henri Roorda is te vinden in De AS nr. 169 / 170 (voorjaar/zomer 2010), p.36-38. Dit nummer is integraal te raadplegen op http://www.tijdschrift-de-as.nl/ .

 

 

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: